— 548 — 
wikkeling, dien hij er op heden nog bezit, schijnt te bewijzen dat hij er zich werkelijk 
de onsterfelijkheid veroverd heeft. Daar echter op bladz. 434 en volg. reeds het on- 
ze over het innige verband tusschen het aartsvaderlijk karakter van de natie en haar 
stelsel van voorouderlijken eeredienst is gezegd, staan wij hier er niet verder bij stil. 
Het was echter niet het patriarchaal systeem alleen, dat als een onwankelbare 
steunpilaar den doodendienst in China steeds voor verval behoedde. Ook de diepe 
invloed, dien de leerstellingen van Confucius onafgebroken op de natie uitgeoefend 
hebben, bracht hiertoe het zijne bij. Die invloed is zelfs op den huidigen dag nog 
zoogoed als absoluut. En onjuist is het derhalve van een Confucianistische sekte te 
spreken, als telde de groote wijsgeer zijne volgelingen slechts onder een bepaalde 
klasse van het volk: — de geheele Chineesche samenleving is met zijn leer doortrok- 
ken, zijne werken zijn de grondslagen van het nationale stelsel van opvoeding en 
onderwijs, en elke Chinees, al heeft hij nooit een boek in handen gehad, zuigt van 
zijne begrippen als met de moedermelk in. wAt the present day’, zegt Legge (°!), — 
veducation is widely diffused throughout China. In no other country is the school- — 
„master more abroad, and in all schools it is Confucius who is taught. The plan 
„of competitive examinations, and the selection for civil offices only from those who 
„have been successful candidates, have obtained for more than twelve centuries. The 
„elassieal works are the text books. It is from them almost exclusively that the 
„themes proposed to determine the knowledge and ability of the students are chosen. 
„The whole of the magistracy of China is thus versed in all that is recorded of the 
„sage, and in the ancient literature which he preserved. His thoughts are familiar 
„to every man in authority, and his character is more or iess reproduced in him. 
„The official civilians of China, numerous as they are, are but a fraction of — 
„its students, and the students, or those who make literature a profession, are again 
ybut a fraction of those who attend school for a shorter or longer period. Yet so 
„pfar as the studies have gone, they have been occupied with the Confucian writings. 
„In many schoolrooms there is a tablet or inscription on the wall, sacred to the 
„sage (*), and every pupil is required, on coming to school on the morning of the 
„first and fifteenth of every month, to bow before it, the first thing, as an act of 
„worship. Thus all in China who receive the slightest tincture of learning do so at_ 
the fountain of Confucius. They learn of him and do homage to him at once. 1 
„have repeatedly quoted the statement that during his life-time he had three thou- 
„sand diseiples. Hundreds of millions are his disciples now. 1t is hardly necessary 
„to make any allowance in this statement for the followers of Taouism and Buddhism, 
„for, as Sir John Davis has observed: „whatever the other opinions or faith of a 
„Chinese may be, he takes good care to treat Confucius with respect” (2%). For 


(1) wClassics”, T; Prolegomena, bladz. 93 en volg, 
(°°) Vergel. hetgeen hieromtrent op bladz. 139 is gezegd. 
(3) „The Chinese”; deel II, bladz. 45. _ 

