— 550 =S 
China een machtigen invloed uitgeoefend heeft en geboorte aan een godsdienststelsel 
gaf, hetwelk alle toenmaals bestaande elementen van eeredienst in zich opnam, ver- 
werkte en in nieuwe, meer ontwikkelde vormen goot. 
De grondstellingen, in dat boek vervat, komen in het kort op het volgende 
neder. Eens was er een tijd waarop nog geen Hemel en Aarde bestonden, maar er 
slechts een onbegrensde ruimte was, waarbinnen een absolute, eindelooze stilstand 
heerschte. Hierin werd alles wat zichtbaar is en een bestaan bezit te voorschijn ge- 
roepen door een ondoorgrondelijk beginsel, hetwelk zich wit zichzelf ontwikkelde 
en uit zichzelf bestaat, de hemelen doet draaien en het leven van alles onderhoudt : 
een beginsel, waarvan de wijsgeer zelf verklaarde den naam niet te weten en dat hij 
derhalve slechts bestempelde met den naam van Tao (°). Zoo men dit woord door _ 
universeele ziel van de Natuur, algemeene Natuurkracht of zelfs eenvoudig door Na- 
tuur vertaalt, dan, gelooven wij, zal men stellig niet ver van de bedoeling van den 
wijsgeer wezen. 
Die Tao of Natuur nu sluit in zich alles wat zuiver en onzuiver en al wat 
bewegingloos en werkend is. Het zuivere baart echter het onzuivere en uit rust komt 
beweging voort: kan de mensch dus tot zuiverheid en rust geraken, dan zal hij niet 
alleen één met Hemel en Aarde wezen omdat de Hemel het ideaal van zuiverheid is 
en de Aarde dat van rust, maar ook zijn geheele wezen zal dan onafscheidelijk op- 
gaan in het groote beginsel Tao. Zuiverheid (©) en Rust (°) behelzen dus den terug- 
keer tot het Moederbeginsel, dat de bron en grondslag is van alle goed: — men leg- 
ge zich dus op Reinheid toe door beoefening van de deugd, en op Rust door zich 
van wereldsche zorgen los te maken en van geestelijke beslommering te bevrijden. 
Deze leerstellingen bevatten dus de kiem voor een stelsel van ethika zoowel als voor 
een epikuristische of, al naar gelang van opvatting, ascetische levensbeschouwing , als- 
mede voor het geloof aan de mogelijkheid van een eeuwig voortbestaan: vier hoofdbe- 
ginselen, waarop het gansche wijsgeerig-godsdienstig stelsel der Tao of het zoogenaamd 
Taoisme opgetrokken werd. | 
De leer der Zuiverheid, door Laotsze gepredikt, legde hem lessen in den mond, _ | 
die in verhevenheid niet voor die van Confucius onderdoen. Goede daden prees hij & 
aan in deze woorden: 
„De heilige heeft geen onverbiddelijk hart: 
„Hij maakt zijn hart aan dat van alle menschen gelijk (£). 
vDe deugdzame worde behandeld als een deugdzaam mensch, 
„En de slechte worde eveneens behandeld als een deugdzaam mensch: 
„Want dat is wijsheid en deugd! 
ooo 
(5) D. w. z. hij kweekt het natuurlijk gevoel van menschenliefde aan, hetwelk iedereen is 
ingeschapen en de grondslag is van alle deugd. Vergelijk hiermede het grondbeginsel van de ethi- 
sche wijsbegeerte van Mencius, op bladz, 323 weergegeven. 

