
— dal — 
„De voortreffelijke mensch leeft in deze wereld rustig en kalm, 
„En slechts ter wille van de wereld, voor het geluk der menschheid, gevoelt 
zijn hart zich onrustig. 
„Al denken alle menschen slechts aan genietingen van oog en oor, 
„loo zullen zij, die in staat van heiligheid leven, hen toch behandelen als een 
vader zijne kinderen.” 
Verder leest men in de Zuo-teh-hing : 
„Hij die de menschen kent, is wijs, 
„Maar hij die zichzelf kent, is werkelijk verlicht. 
„Hij die anderen onderwerpen kan, is machtig, 
„Maar hij die zichzelf overwint, is werkelijk sterk. 
„Hij die tevreden is, is rijk. 
„Hij die moeielijke en verdienstelijke werken tot stand brengt, laat een duur- 
zame gedenkzuil onder de menschheid na. 
„Hij die zijn leven niet verkwist, is onvergankelijk. 
„Hij die sterft en niet vergeten wordt, heeft het eeuwige leven” (%). 
Stellig roept Pauthier, de Fransche sinoloog, niet geheel ten onrechte uit: 
„la sagesse humaine n'a peut-être jamais exprimé des paroles plus saintes et plus 
vprofondes”. Jammer maar dat de lessen van den wijsgeer, vaag en duister als zij in 
menig opzicht waren, onder de hand van hen die zich zijne discipelen en volgelingen 
noemden werden verwrongen tot grondslagen voor een stelsel van natuur- en zielkun- 
dige wijsbegeerte, hetwelk, ten laatste verbasterd tot een wild-phantastischen goden- 
dienst, steeds tot op den dag van heden den geest van de Chineesche natie heeft 
beheerscht. Bijna elke eeuw bracht diepe veranderingen in het leersysteem der Tao. 
Allerlei theologische en philosophische vraagstukken zochten er eene oplossing in en 
weefden het daardoor innig met nieuwe bespiegelingen samen, en wel met dit gevolg 
dat het Taoisme zich in zijn hedendaagschen vorm als een doolhof voordoet, waarin 
het bijna onmogelijk is den draad te vinden. In deze verhandeling, die slechts het 
geven van een woverzicht’” van den godsdienst des Chineeschen volks beoogt, kunnen 
natuurlijk slechts de hoofdstadiën in den ontwikkelingsgang van het stelsel voor be- 
handeling in aanmerking komen. 
In zijn oudsten vorm bestond dus het Taoisme slechts uit Laotsze's onverbas- 
terde wijsbegeerte, die door de beoefening van zuiverheid, gemoedsrust, deugd, ver- 
eenzelviging predikte met het Groote Beginsel Tao. Hoe nu tot die zuiverheid en 
gemoedsrust te geraken? Hen gepaste ascetische levenswijze opende den weg daartoe. 
Zij voerde dus tot onsterfelijkheid en onvergankelijkheid, daar de Tao immers onster- 
(°) William, „Middle Kingdom”; hoofdst, XVIII, 
AS CEN 
