na van den Keizer hun investituur als god, en in de eerste plaats viel dit den stich- 
ter Laotsze te beurt, die in A. D. 666 door Kao Tsoeng (2%) werd gecanoniseerd 
als de „Groote Opperste Keizer van het duistere Ferste Beginsel” (2). Doch hierbij 
bleef het niet. Ook den overouden voorvaderlijken eeredienst nam het Taoisme in 
zich op, en daarmede tegelijkertijd alle goden en godinnen, daar deze immers, zoo- 
als bereids is in het licht gesteld, niets anders dan gedeifiëerde vaderen van de natie 
waren (%). Reeds twee eeuwen vóór onze jaartelling prees Lioe Ngan, een den lezer 
overbekend ijveraar voor de Taoistische leerstellingen, den dienst der dooden in deze 
bewoordingen aan: vhet dienen van de levenden is de wortelen, het dienen van de af- 
gestorvenen de top; wortel en top zijn één” (%). En ook thans nog ziet men 
bij sterfgevallen steeds Taoistische priesters optreden om verschillende plechtigheden te 
verrichten, waarin wij hier echter niet te treden hebben; en wat den dienst der go- 
den betreft: steeds staan die priesters gereed om voor alle hoogere wezens zonder on- 
derscheid, zelfs voor die van Boeddhistischen oorsprong (verg. bijv. blads. 216) hunne 
ceremoniën, liturgiën en gebeden ten beste te geven, zoo men hen slechts voor hun- 
ne moeite wil betalen. Al de godheden, die in dit werk beschreven werden, vinden 
dus in het Pantheon der Taoisten een plaats: een natuurlijk gevolg trouwens van de 
hoofdwet, die het geheele godsdienststelsel der Chineezen beheerscht, dat voorouders, 
geni en goden in den grond niet van elkander onderscheiden zijn. De Edelsteenen 
Keizer, in onze verhandeling over den 9den van de eerste maand beschreven, en de 
God van het Oorspronkelijk Beginsel (*%), die waarschijnlijk niet veel anders is dan 
een deïficatie van de Tao, staan onder de Taoistische goden bovenaan. 
liturgie, offerande en ceremoniëel, onafscheidelijk aan den dienst van godhe- 
den verbonden, traden in China eerst tegen de zevende eeuw hun bloeitijd binnen, 
toen de dynastie der Thang-Keizers den troon en de kroon van het Rijk in bezit ge- 
nomen had. Vóór dien tijd waren de goden slechts weinig in getal en de uitwendige 
vormen van eeredienst schaarsch, want het kluizenaarswezen, hoewel het hoog bij het 
volk in aanzien stond, leverde geen vruchtbaren bodem voor godsdienstige gebruiken 
op. Doch meer en meer won Boeddha's leer in het Rijk van het Midden veld. 
Haar sterk ontwikkeld stelsel van godenvereering trok de aandacht der Taoisten, en | 
de door haar op dat punt verkondigde denkbeelden doordrongen hun literatuur; en 
zoo gelukte het der sekte om op den door Laotsze geplanten en door zijne discipelen 
opgekweekten boom een vreemden tak te enten, voor welken een hooge graad van 
ontwikkeling was weggelegd. Vooral vermeerderde het aantal Taoistische goden on- 
der de dynastie der Soeng (A. D. 960—1206), toen de Keizerlijke heiligverklaringen 
ee) A mek EZ nT EE 
(*°) Hoe dit geschiedde ten aanzien van den Hemelgod, werd reeds op bladz. 33 aangestipt. 
(2!) Hwai-nan-tsze; hoofdst. XX, 
€) FL Aide 

