
ee 
aan de orde van den dag kwamen en de aanstelling van bovenaardsche beschermers 
voor bijna elke stad des Rijks ongeveer dagelijksch werk werd. 
Het is vooral het godendom der sekte, dat van haar materialistisch karakter, 
welks grondslag reeds werd verklaard en toegelicht, de meest onwraakbare getuigenis 
geeft. Immers zijn al hare hoogere machten (zie bladz. 145), gelijk zoovele heiligen 
van het Katholieke Christendom, ingesteld om in verschillende omstandigheden des 
levens te worden aangeroepen, geraadpleegd en om hulp gesmeekt: een eigenaardigheid 
welke niemand ontgaan kan zijn, die de monographieën der godheden, in dit werk 
vervat, met eenige opmerkzaamheid nagelezen heeft. Doch de materialistische geest 
van het Taoisme blijkt ook uit iets anders nog. Wij bedoelen uit het gebruik, dat 
het van tooverij, amuletten en bezweringsmiddelen maakt om kwade invloeden van 
de menschheid te verwijderen en zegeningen over haar in te roepen. 
Op blads. 257 werden eenige regelen aangehaald uit de geschriften van den 
wijsgeer Koh Hoeng, den hoofdwoordvoerder der Taoisten in de vierde eeuw. Zij 
doen ons zien, dat reeds toen ter tijde het geloof in onzichtbare geesten, die ziekte 
en onheil onder de menschen brengen, een artikel in het credo van de volgelingen 
van Luaotsze was. 
Niet meer dan natuurlijk trouwens! . Want, zooals in $ 5 van dit hoofdstuk 
werd ontvouwd, vloeit het bedoelde bijgeloof uit den ontwikkelingsgang der mensche- 
lijke denkbeelden van zelf voort, en nog altijd waren de Taoisten in de eerste eeuwen 
onzer jaartelling van alle kennis over het wezen van de menschelijke ziel en van goed 
omschreven begrippen omtrent hare verrichtingen na dit leven verstoken. Zij gevoel- 
den zich ook nog niet sterk genoeg om naar eene natuurlijke en redelijke verklaring 
van onzichtbare invloeden te streven: — men mag het dus der sekte niet al te euvel 
duiden, dat zij zich liet verleiden tot het zoeken naar middelen tegen spoken, gees- 
ten en demonen. Onze Christelijke Kerk hield zich zelfs met duivel-en heksenbanne- 
rijen op, en dat nog wel in de Middeleeuwen! Naar alle waarschijnlijkheid echter 
zou het stelsel van bezwering in China nooit zulk een groote uitbreiding verkregen en 
tot den huidigen dag behouden hebben, zoo het niet door een priesterkaste, welks 
geldelijke belangen ten nauwste met het voortbestaan er van verbonden waren, steeds 
in bescherming genomen, gehandhaafd en ontwikkeld was. 
Nog heden ten dage is bezwering een der hoofdbezigheden van de priesters 
der Tao. Bij het vuurtrappen op het Lantarenfeest (blads. 107) zag de lezer een 
hunner met behulp van een tijgerbeeld de spoken uit het vuur verdrijven, en bij het 
vuurfeest in de lente (bladz. 221) hetzelfde verrichten door middel van een mat en 
een mengsel van zout en rijst. Zij stellen zich in verbinding met toovenaars, 
om met behulp van deze lieden geesten en demonen uit te bannen (%%), houden pro- 
cessies met het doel de straten en buurten van de verpestende tegenwoordigheid der 
onzichtbare wezens te bevrijden, reinigen sterfhuizen door middel van rijst en zout 
(22) Verg. $ 6 van dit hoofdstuk, en de plaatsen, waarnaar daarin verwezen wordt, 
