
Onvergelijkelijk minder talrijk zijn de fo-soe (*7) of /Taoistische geleerden’. 
Hen mag men veilig de geestelijke priesters noemen. Het armzalig overschot verte- 
genwoor digend van de oude asceten, die, evenals Laotsze, in eenzaamheid en los- 
scheuring van alle wereldsche beslommering hunne vereenzelviging zochten met de 
Tao, wonen zij bij groepjes of in tempels samen, zoeken hun onderhoud in het be- 
bouwen van den grond, die tot hunne nederzetting behoort, en verrichten slechts 
zelden functiën buiten den kring, waarin zij zichzelf hebben geplaatst. In menig op- 
zicht doet hunne levenswijze aan die der Boeddhistische monniken denken. Nimmer 
trouwen zij, en dus worden hunne adepten van buiten aangeworven. Zij scheren zich 
de beide flanken van het hoofd, vereenigen de overschietende haren in een bundel 
boven op de kruin en dossen zich gewoonlijk in een leikleurig opperkleed. Zoo men 
hen op hun woord gelooven mag, zouden zij dikwerf met geni uit den ouden tijd, 
wier handel en wandel zij zich tot voorbeeld hebben gesteld, samenkomsten hebben. 
Ook vrouwen beoefenen hunne ascetische levenswijze wel. 
De geschiedenis en de rol van den Taoistischen Opperpriester werden reeds op 
_bladz. 56 en volg. met een enkel woord beschreven. Desniettemin zij hier nog aan- 
gestipt, dat dit geestelijk hoofd niet, zooals de Paus van Rome, aan de spits van 
een leger van priestersoldaten staat, die op een enkelen wenk vals lijken” in de han- 
den hunner aanvoerders zijn. Want hiërarchie en hiërocratie behooren in China tot 
de onbekende dingen, hoe talrijk vertegenwoordigd er ook de priesterkaste is. Iedere 
Taoistische priester staat onafhankelijk van zijne ambtgenooten in de maatschappij en 
als vrij concurrent tegenover hen. Van priesterwijding in den zin van de Christelij- 
ke weten de Taoisten niet, en het beroep is, zoogoed als dat van iederen waarzegger 
of geneesheer, toegankelijk voor iedereen bijgevolg is de Meester des Hemels niet 
veel meer dan een primus inter pares, die, ofschoon voornamelijk ten dienste van de 
Keizers, evenals ieder gewoon priester aan de hoogere machten offert, spoken verdrijft 
en amuletten maakt (zie bladz. 62). 
Alvorens wij deze schets besluiten, dient nog een enkel woord over de innige 
samenweving van het Taoïstische stelsel met dat van Confucius in het midden gebracht 
te worden. Zooals men weet, is de Chineesche staatsinrichting geheel op de leer 
van dezen wijze gebaseerd. Bijgevolg huldigt de Regeering in haar officiëel gods- 
dienststelsel, hetwelk bij wetten en statuten omschreven en geregeld is (%), den 
eeredienst der vaderen als eerste en hoogste plicht van Keizer en van volk en richt, 
in verband hiermede, tempels voor den wijsgeer en zijne volgelingen op; maar, zoo- 

(27) ET = t 
(:°) Een overzicht van den Chineeschen staatsgodsdienst of den cultus, die in Peking door 
den Keizer en verder in het Rijk door de Mandarijnen als zijn plaatsvervangers naar officiëele voor- 
schriften uitgeoefend wordt, behoort in dit hoofdstuk niet te huis. Want hij staat zoogoed als ge- 
heel op zichzelf en kan, zooals Wells Williams zegt, «no more be called the religion of the Chinese 
than the teachings of Socrates could be termed the faith of the Greeks” („Middle Kingdom”, hoofdst. 
XVIII). Slechts bij uitzondering dus roeren wij hem hier en daar iu het voorbijgaan aan, 
