
— 561 — 
in het oog van de Taoisten zijn. Immers, Bodhisattva’s gingen steeds, evengoed als de 
geniì en goden van luaotsze's sekte, voor menschelijke wezens ‘door, die zich door 
deugd en wijsheid tot een hoogeren toestand hadden opgewerkt; er kon dus niet van 
wederzijdsche bestrijding, wel daarentegen van ineenvloeiing van eeredienst sprake we- 
zen. En deze ineenvloeiing heeft werkelijk plaats gehad. De invloed van den goden- 
dienst van het Boeddhisme op dien van Laotsze's kerk spreekt voornamelijk uit het 
feit, dat de vreemde leer door de kracht van het voorbeeld een ongekend hooge 
vlucht aan den Taoistischen dienst van goden en godinnen en aanleiding tot de cano- 
nisatie en deïficatie van een groot aantal menschelijke wezens gaf (vergel. bladz. 556)» 
terwijl de inwerking van het Taoisme op het Boeddhisme vooral hieruit blijkt, dat 
tot op heden de Boeddhistische godheden steeds op dezelfde wijze als die van eerstge- 
noemde sekte vereerd en aangeroepen -worden en met hetzelfde materialistische doel, 
namelijk om ’s menschen stoffelijk geluk op aarde te bevorderen. En de Boeddhisti- 
sche priesters laten zulks toe, wèl overtuigd dat hunne godheden in hun waar karak- 
ter toch niet voor het volk te begrijpen zijn en bijgevolg op geene vereering of aan- 
dacht te rekenen hebben. De levensschets van de Godin der Genade, op bladz. 142 
en volg. weergegeven, levert een sprekende illustratie van de samensmelting van den 
godendienst der beide sekten. En evenzoo onze beschrijving van de Vaders van Wal- 
len en Grachten (bladz. 466 en volg.), godheden die op voorstel van den Taoistischen 
Paus gecanoniseerd en naar Taoistische ritualen vereerd en geofferd worden, maar 
tevens in onmiddellijk verband gebracht zijn met de Hel, die, zooals de lezer weet, 
een product van zuiver Boeddhistische vinding is. 
Wat echter vooral de leer van Boeddha den toegang opende tot het hart des 
volks, was hare Mari of liefde voor al wat leeft en ademt. Deze is, zegt Koep- 
pen (°), „der positive Kern der buddhistischen Moral, der charakteristische Grundzug 
„des Buddhismus überhaupt. Sie war es, die den Büsser der Cakja zum Reformator 
„machte; sie ist es, die seiner Lehre in die Herzen der Menschen Eingang verschafit 
„hat. Lassen sich die Pflichten gegen sich selbst auf die Zügelung der Leidenschaf- 
„ten und Zähmung der Ichheit zurückführen, so wurzeln die Pflichten gegen den 
„Nächsten in der Wesensliebe. ‚ 
„Fragst du den Bekenner des Buddha: Wer ist denn mein Nächster? so 
wwird er dir antworten: Jedes athmende Wesen. Die buddhistische Nächstenliebe er- 
„streckt sich daher äusserlich weiter als die christliche, denn sie umfasst nicht blos 
„den Menschen, sondern auch das Thier.... Der Christus gebietet, unsere Feinde 
„zu lieben, wohl zu thun denen, die uns hassen, beleidigen und verfolgen; ganz 
_webenso der Buddha. Der Christus hat es für den reinsten Ausdruck, für den höch- 
„sten Beweis der Liebe erklärt, dass man sein Leben lasse für die Brüder; der Bud- 
„dha befiehlt, das Leben selbst für die wilden Thiere zu opfern.” De Maitri is het, 

(s) Koeppen, op. cit; ndas Luaienthum und die Moral”, bladz, 445 — 9. 
