— 512 — 
den, die door Jezus in den gloed zijner verontwaardiging voor slangen en adderenge- 
broedsel werden uitgemaakt. Men vindt in China geen priesters of clericalen van 
onzen modernen tijd: waardige opvolgers van die Farizeën, die de zoogenaamde 
Christelijke liefde tot den mensch verlagen tot een naakte phrase en achterstellen bij 
de liefde tot een denkbeeldig wezen boven de Natuur. Men heeft er geen ras van 
dweepende wezens, spartelend om een wet of leer, die hun door godsdienstige dres- 
suur onder de zweep van een heerschzieke priesterkaste ingeprent werd; bijgevolg ook 
geen fanatieke geloofsijveraars of ketterjagers, die in Huropa nooit schroomden zich 
aan het bloed van anderen te vergrijpen. Nooit traden in China Eumolpiden op om 
de heilige wetten te interpreteeren en het hoogste woord te voeren in geestelijke 
rechtbanken, die, na over vergrijpen tegen den godendienst vonnis te hebben ge- 
veld, de schuldigen overleverden aan het wereldlijk gezag om te worden bestraft of 
om hals gebracht. Nooit doemde er een Inquisitie in drie eeuwen tijds meer dan 
vier-en-dertigduizend slachtoffers van gewetensdwang tot den vuurdood, noch liet er 
bijna achtmaal zooveel veroordeelen tot galeistraf en verbanning (*®). Nimmer ont- 
volkte-er een Albigenzenoorlog in den naam van een God van liefde geheele land- 
streken; nooit werd er door kettermoord een Hussietenkrijg in het leven geroepen; 
in één woord: nooit heeft in China de godsdienst menschenmoord, onder welken 
vorm, welk voorwendsel ook, gewettigd. Geen droppel ketterbloed bezoedelt bijge- 
volg een enkele bladzijde van de eeuwenoude historie“van het Rijk, en sterk inder- 
daad is in dit opzicht het contrast met ons beschaafd Europa, waar de acte om alle 
ketters te verbranden eerst in Engeland onder de regeering van Karel II afgeschaft 
werd! (20). 
Dat de drie Chineesche sekten steeds met elkander in vrede leefden en geen 
pogingen tot wederzijdsche verdelging deden, had nog een laatste voorname oorzaak. 
aanzien van de Bijbel en den Koran is geschied. In het jaar 1008 riep Tsjun Tsoeng, de Keizer 
van de Soeng-dynastie dien de lezer op bladz. 61 reeds heeft leeren kennen, de rijksgrooten in zijn 
paleis bijeen. Pen bovenaardsch wezen was hem, zeide hij, in den droom verschenen en had hem 
medegedeeld dat een boek in drie hoofdstukken van den Hemel af zou dalen; en zie, nauwelijks 
had hij uitgesproken, of men kwam hem berichten dat aan een der poorten een goed gesloten pak- 
ket hing, hetwelk misschien wel het beloofde hemelsche boek bevatten kon. Te voet en met groote 
praal ging de Keizer het afhalen; en hoewel de drie bladen, waaruit het was samengesteld, niet 
veel meer dan zinsveden uit de Sjoe-king en de Tao-teh-king bleken in te houden, hield hij het 
hoog in eere, vaardigde eene algemeene amnestie uit en gaf volksfeesten op zijne kosten. 
Het hemelsche boek werd weldra nog gevolgd door een tweede, en in 1019 zelfs door een 
derde, En de Keizer nam ze alle aan voor goede munt, minder misschien uit bijgeloof, dan wel om 
het volk diets te maken dat hij zulk een lieveling des Hemels was. In stede echter van geboorte 
aan godsdienstige sekten te geven, sloegen zij den weg in dien alle werken van bedrog behoorden 
op te gaan: dien der vergetelheid. Zij werden met den Keizer in het graf gelegd. 
De Mailla, „Histoire Générale de la Chine”; deel VII. 
(!°) Volgens opgave van Lorente, den laatsten griffier der Inquisitie: — Clavel, » Histoire 
des Religions”; boek VI, hoofdst. 2. 
(*°) „Recherches philosophiques sur les Egyptiens et les Chinois”; II, bladz. 112. 

