— 574 — 
„Wie niet met ons is, is tegen ons”, zoo leerden de priesters, en zij hitsten hunne kudde 
tegen de ongeloovige medeburgers op. Aldus werd de initiatie een nieuwe bron van 
godsdienstige onverdraagzaamheid en geestelijke moorden. Gold het enkele individu's, 
men vervolgde ze, „dwong ze om in te gaan’ of doodde ze; gold het een volk, men 
ondernam een godsdienstoorlog om het te bekeeren. Zoo werden de bladzijden der 
Westersche geschiedenis door moorden op andersdenkenden en door een Bartholomeus- 
nacht bezoedeld; zoo zette in Frankrijk een vorst tegen zijn eigen volk dragonnades — 
op touw als gevolg van een infaam contract, dat zijn wereldlijke arm met een heersch- 
zieke priesterkaste had gesloten. Zoo drenkte Karel de Groote het land der Saksers 
in den naam van God met het bloed van zijne bewoners; zoo zetten de vijanden der 
hervorming Duitschland in een dertigjarigen heeten strijd; zoo dwongen zij ons eigen 
vaderland naar de wapenen te grijpen, en tachtig jaren lang het bloed van zijne zonen 
op het altaar der gewetensvrijheid te doen stroomen. Zoo woedden de bekeerzieke 
ijveraars van Mohammed's kerk in Allah's naam met het zwaard in de hand over een 
groot gedeelte van Afrika en Azië; doch wij behoeven niet verder de vreeselijke ram- 
pen in het geheugen te roepen, die de godsdiensten met initiatie over de wereld 
hebben gebracht. Het zij alleen gezegd, dat. de Chineesche natie er van verschoond _ 
gebleven is. Nooit heeft zij zich om dogmatiek bekommerd; nooit derhalve is in het 
Rijk een priesterkaste met behulp van het dogma machtig kunnen worden; nooit een 
leekenkudde, vast omstrengeld meteen band van initiatie, door kerkleer en priesterdom 
tot onverdraagzaamheid, kettervervolging en godsdienstoorlog aangehitst. 
Wij zouden echter der waarheid te kort doen indien wij beweerden, dat steeds _ 
in China de sekten zich ongestoord ontwikkeld en bewogen hebben. Nu eens heeft 
een Keizer het Taoisme, dan weder een het Boeddhisme begunstigd en de mededin-_ 
gende kerk tegengewerkt, doch nooit trad zucht tot initiatie van elkanders leeken bij 
de sekten op den voorgrond. En zoo er al eens een enkel maal vervolging plaats 
had, dan was deze nooit tegen godsdienstige overtuiging, maar wel tegen den politie- 
ken invloed van de betrokken sekte en vooral tegen de op onrustbarende wijze toene- 
mende kloosters of de aldaar aangekweekte zedeloosheid gericht. Zoo vaardigde Kei- 
zer Woe Tsoeng (**) van de Thbang-dynastie, de grootste vijand der Boeddhisten, die 
ooit in China opgetreden is, in 845 een edict tegen de ontelbare kloosters en tempels 
uit, waarmede de sekte zijn Rijk had overdekt. Langzamerhand liet hij ze, als na- 
deelig voor de maatschappelijke welvaart en schadelijk voor de belangen van den 
Staat, ontruimen en neerhalen. De onmetelijke rijkdommen, die er in opgestapeld 
lagen, werden met de bezittingen in de doode hand ten voordeele van de schatkist 
verbeurd verklaard, de materialen aangewend tot het bouwen en herstellen van Man- 
darijnswoningen en meer dan 260,000 monniken en nonnen gedwongen in den leeken- 
() Ts ER. Hij regeerde van 841 — 47, 

