
— 515 — 
‚ stand terug te keeren. Ongeveer 45,000 kloosters en tempels zouden dus van de 
aarde zijn weggevaagd (°°). 
Zoo leven nog op den huidigen dag in het Rijk van het Midden drie geheel 
verschillende godsdienststelsels in broederlijke eendracht naast elkander. Voorzeker 
mag dit een verschijnsel heeten, hetwelk nergens ter wereld zijn wedergade vindt! 
„Die rivalisirenden Lehrmeinungen haben alles Ansehen verloren, ihre Anhänger sind, 
„unfromm und zweifelsüchtig geworden, in den Abgrund der Gleichgültigkeit versun- 
pken, und haben sich in demselben den Friedenskuss gegeben. Man streitet nirgends 
„mehr über religiöse Dinge, und durch die ganze Chinesische Nation hat eine 
„berühmte Formel Geltung, bei welcher Jedermann sich beruhigt. Dieselbe lautet: 
„San kiao y kiao (2), dass heisst: Die drei Religionen sind nur eine. Somit wären 
„denn sämmtliehe Chinesen zumal Anhänger des Confucius, des Laotse und des Bud- 
„dha, oder genauer ausgedrückt eigentlich gar nichts; sie verwerfen jedes Dogma, 
„jeden Glauben, und leben ihren Antrieben Gemiüss’’ (2). 
Thans nog iets over de Boeddhistische priesters en hun monnikenleven. 
Zooals de lezer weet, is het ideale einddoel, waarnaar de orthodoxe zoon van 
Boeddha streeft, geheele losmaking van al wat stoffelijk is en zijne verheffing tot den 
toestand van Nirvana of het onbewuste Niet. Verzaking van het aardsche is dus een 
eerste vereischte om daartoe te geraken; vandaar dat het Boeddhisme een groot ge- 
deelte van den aardbol, en daarmede China, met kloosters heeft overdekt en met 
monniken gevuld. 
Vermits het kloosterleven van het Chineesch Boeddhisme geheel op dat van 
Indië en Tibet is geschoeid en Midden-Aziatische godsdienstwetenschap ons onderwerp 
niet is, zullen wij ons niet inlaten met de beginselen, waarop het berust. Slechts 
willen wij een enkel woord ten beste geven over de personen, die er zich aan wijden 
en in China de eenige zijn, die den naam van Boeddhisten dragen. „In China no 
_ one is called a Buddhist except the priests and nuns’’, zegt Williams zeer terecht (25). 
Hen groot gedeelte van het hoofdgebouw van elk Boeddhistisch klooster is tot 
(:*) De Mailla, „Histoire Générale de la Chine”; deel VI, bladz. 489. 
De kruistocht, in de achttiende eeuw tegen de Christelijke Propaganda ondernomen, berust- 
te evenzeer op politieken grond. In de inbreuken, die het Christendom op den heiligen dienst 
der vaderen dreigde te maken, zag de Regeering namelijk groot gevaar voor de deugd der Aào en 
het daarmede ten nauwste samenhangend patriarchaal beginsel, waarop het geheele staatswezen in 
China gegrondvest is. Een doorlezing van hetgeen op bladz. 191 en verder op bladz. 434 en volg. 
is aangevoerd, zal dit den lezer duidelijk maken. Van gewetensdwang was ook hier in de verste 
verte geen sprake. 
Ee) =z Ed Dr El 
(@*) Hue et Gabet, /L’ Empire Chinois”; Duitsche vertaling, hoofdst. XVI, 
(2°) „The Middle Kingdom”; hoofdst, XVIII. 
