
— 588 — 
Het is hier de plaats om op een gewichtige omstandigheid te wijzen, die mede 
de opkomst van een invloedrijke klasse van priesters in China steeds heeft tegenge- 
werkt en te keer gegaan. ledere huisvader was er namelijk sinds de hoogste oud- 
heid priester der familie. Zooals de lezer weet (zie bladz. 434), is de samenleving 
er geheel en al op patriarchale beginselen geschoeid, dat wil zeggen: de vader is er 
de potentaat, de regent van het gezin en de oudste die van het dorp, hetwelk in 
den regel uit weinig anders dan een conglomeraat van uit denzelfden stamvader ont- 
sprotene familiën bestaat. Voor zulk eene sociale inrichting nu is eerbied jegens alles 
wat hooger staat op de ladder der familie de machtigste steunpilaar. Geen wonder 
dus dat hij, onder den naam van Aùo, steeds in China gold als hoogste deugd, en 
er altijd als eerste maatschappelijke plicht door het volk gehuldigd werd. 
Die Aào nu vormt, zooals op bladz. 485 werd blootgelegd, een natuurlijken 
grondslag voor den eeredienst der vaderen. Hoe sterker dus het patriarchaal karakter 
eener natie ontwikkeld is, hoe krachtiger die eeredienst op den voorgrond zal treden; 
en inderdaad: in China is hij nog altijd de hoeksteen, de kern van het godsdienst- 
stelsel van het volk. Uit den aard der zaak eischende, dat ieder zich in de eerste 
plaats met zijne eigene voorvaderen bemoeit, ligt het voor de hand dat hij vooral in 
den boezem van het gezin zal uitgeoefend worden, en wel onder leiding van den oud- 
sten afstammeling, d. i. van den patriarch des huizes. 
Ziehier dus in het Rijk van het Midden den huisvader priester der familie. 
Reeds ten tijde van de Sjoe-king bekleedde hij die waardigheid (zie bladz. 531); hij 
oefent haar nog heden ten dage in alle volheid uit. Het is Confucius, die hem, door 
den eeredienst der dooden te heiligen en daardoor een eeuwig bestaan te verzekeren, 
tegelijkertijd voor altijd in zijn priesterlijk ambt bevestigd heeft. En toen in latere 
eeuwen de dienst der goden tot ontwikkeling kwam, bleef de familievader ook bij 
offerplechtigheden hun ter eere als voorganger optreden; want waren de hoogere mach- 
ten wel iets anders dan vergoddelijkte voorouders? Zoo worden, blijkens de beschrij- 
vingen van offerdagen, in dit werk vervat, ten huidigen dage alle goden van het 
Chineesche Pantheon, zelfs tot de hoogste onder hen, namelijk Hemel en Aarde, 
toe, rechtstreeks en zonder tusschenkomst van priesters door het volk vereerd. Ieder 
huisvader bouwt zich zelf altaren en roept slechts in enkele gevallen de hulp van pries- 

ET VEP | TT en, 



ters in; niet omdat zij onmisbaar zijn, maar eenig en alleen wijl zij beter in staat 
geacht worden om gebeden te prevelen en diensten als ceremoniemeesters te verrichten. 
Zoolang dus slechts het patriarchaat en de daarmede onafscheidelijk verbonden eeredienst 
der dooden er in aanzien bleven, kon zich in China bezwaarlijk een klasse van priesters 
tusschen de menschen en de hoogere machten dringen; te minder daar het wapen van 
openbaring en dogmatiek er zich, zooals is aangetoond, steeds afstompte op het pant- 
ser van den gezonden volksgeest en dus niets in het belang eener hiërarchie vermocht. 
In een Staat nu, waar steeds elk huisvader priester was en een priesterdom 
met absolute heerschappij over een wel-gedresseerde leekenschaar totaal ontbrak, kon 
overeenkomst en verbond tusschen wereldlijke en geestelijke macht natuurlijk nimmer 
