— 592 — 
overtuigen, dat de deugd uit haarzelf reeds hem op deze wereld gelukkig maakt, die 
haar om harentwil beoefent ; maar dat ondeugd daarentegen wroeging, en dus van zelf 
bestraffing brengt. Vooral was, zooals reeds op blads. 436 is betoogd, de eeredienst 
der voorouders steeds een der hoeksteenen van het door hen gestichte gebouw van 
deugd en moraal. De leerstellingen, door de wijsbegeerte verkondigd, uit te zaaien 
en wortel te doen schieten in het hart der natie, werd de taak van den huisvader, 
doeh voornamelijk van den schoolmeester, die dan ook, met de werken van Confucius 
en Mencius in de hand, het jonge geslacht steeds heeft. voorgegaan in de lessen van 
de wijze Oudheid. Groote zorg werd door alle eeuwen heen in China aan het onder- 
wijs besteed, wel niet zoozeer van staatswege, maar door het volk zelf, zovals blijken 
moge uit hetgeen op blads. 128 is aangevoerd en uit de woorden van Dr. Legge, wel- 
ke op bladz. 548 van dit werk zijn aangehaald (°). 
Ben gewichtige vraag, die rechtstreeks uit het bovenstaande voortvloeit, zou ten 
slotte nog dienen behandeld te worden: staat het zedelijk gehalte der Chineesche natie 
hooger of lager dan dat van de volkeren, waarvoor de godsdienst, in stede van de wijs- 
begeerte, steeds opvoeder was? 
Om deze vraag, die maar niet met een enkele losse pennestreek is op te 
lossen, behoorlijk te beantwoorden, is een lange en nauwlettende studie van het 
Chineesche volkskarakter noodig — een studie, die geheel en al zou voeren buiten de 
grenzen van het terrein, welks bearbeiding wij ons te taak hebben gesteld. Wij zul- 
len dus in dien zin geen pogingen doen, maar slechs eenige cijfers ten beste geven, 
die, uit statistieke gegevens in onze eigene koloniën geput, duidelijk toonen, dat 
men reeds bij voorbaat mag aannemen dat, bij vergelijking, de schaal althans niet 
ten nadeele van de Chineezen zal overslaan. 
Volgens de „Statistiek der Rechtsbedeeling in Nederlandsch Indië over 1875 
en 76” bedroeg in 1875 aldaar het aantal der van misdrijf beklaagde 
Vreemde Oosterlingen Europeanen 
501 164, 
en, volgens de „Statistiek der Bevolking van Nederlandsch Indië over 1875” (Bijlage 
Koloniaal Verslag van 1877), het aantal 
(£) Ook in onze koloniën nemen de Chineezen het schoolonderricht hunner kinderen zeer 
ter harte. Om dit door een enkel voorbeeld te staven: ter hoofdplaatse Cheribon, waar, volgens 
mijn eigen telling, in 1879 niet meer dan 460 Chineesche woningen stonden, waren in dat jaar vijf on- 
derwijzers. De heer Albrecht zegt: „In de stad Batavia worden elf Chineesche schoolmeesters gevon- 
„den, ieder aan het hoofd eener school, van vijftien tot vijftig leerlingen tellende. Ik weet niet, 
vin welke verhouding het aantal schoolgaande jongens staat tot dat van hen, die in de termen val- 
vlen om onderwijs te genieten, maar zoo ver ik heb kunnen nagaan, zijn er al zeer weinig knapen, 
vaan wie het schoolonderricht wordt onthouden. En dat zonder eenige aanmoediging van over- 
sheidswege, zonder schoolplichtigheid ’’ — ‘Tijdschrift voor Indische taal-, land-en volkenkunde”; deel 
XXV, bladz. 233. 



