XX 



VOORWOORD. 



Dit sluit echter 'niet uit, dat de Loetoeng kasaroeng- sage ouder moet zijn dan 

 | die van Soelandjana; zij is dit zelfs buiten kijf, aangezien de hoemabouw aan den 

 sawahbouw is vooraf gegaan. 



Uit den aard der zaak legt de opgaaf in de Tjarita parahyangan weinig ge- 

 wicht in den schaal omtrent den waren opsteller der wawatjan Soelandjana, daar 

 het in den geest van den tijd lag, bij de verheerlijking van een vorst, al wat maar 

 eenigszins roemruchtig was, zelfs al had het lang vóór zijn bewindsaanvaarding 

 plaats gevonden, aan hem toe te schrijven. 



Wel bewijst zij echter, dat het gedicht in de 16de eeuw zeer populair moet geweest 

 zijn, daar de onbekende kroniekschrijver anders niet met de bloote opgaaf van enkele 

 daarin voorkomende namen in zijn Tjarita Parahyangan had kunnen volstaan. 



Beide legenden, inzonderheid die van Loetoeng kasaroeng, worden nog altijd 

 gebezigd als de heilige teksten, die bij het zooeven terloops genoemde roeat ten 

 gehoore worden gebracht. 



Onder den naam roeat verstaat men een wijdingsplechtigheid, die nog immer 

 vervuld wordt om te pogen alle leed en rampen, welke den sterveling van hooger 

 hand zouden kunnen treffen, bijtijds te voorkomen. Dies is het, dat men niet alleen 

 zich zelf en zijn gezin, doch ook huis en hof, vee- en gevogelte, mitsgaders het 

 gewas aan dit ceremonieel onderwerpt. 



Dezelfde benaming wordt toegepast op het zuiveringsfeest, dat men viert, bij 

 gebleken ontstemming der geesten, die geacht worden op 's menschen wel en wee 

 invloed uit te oefenen. Alsdan beoogt men die lotsbeschikkers te verzoenen en 

 tevens te verbidden zich niet weder ten ongunste van den mensch te openbaren. 



Op tweeërlei wijzen vermeent men dit doel te kunnen bereiken namelijk door 

 tusschenkomst van den schimmenvertooner dalang, of door die van den toekang 

 pantoen. 



De eerste methode is specifiek Javaansch, doch kreeg geleidelijk in de Pa- 

 soendan al meer en meer burgerrecht, de laatste is zuiver Soendasch. 



Op hoedanige manier eerstgenoemde handeling, bekend als roeatan dalang, 

 plaats heeft, mag voldoende beschreven geacht worden. Uitvoering werd zij voor 

 {het eerst door Hazeu besproken voor de Javalanden, terwijl door mijzelf dit thema 

 later voor Banten werd uitgewerkt. (') 



In voornoemde beschrijvingen speelt de opvoering der kidoeng sangkala de 

 hoofdrol, dewijl daarin het leed, gepersonifieerd in Batara Kala, door Batara Goeroe, 

 die hem onwillekeurig verwekte, bezworen wordt en dus van verdere kwellingen aflaat. 



De leider van het geheele bedrijf is metterdaad de dalang, die alsdan als 

 incarnatie van den voormaligen oppergod geldt. 



Bij het roeatan pantoen fungeert instede van den dalang met zijn wajang's, 



(') Hazeu, G. A. J. Ngruwat, Album Kern blz. 325- 332. — P. (leyte) C. M. Kadana- 

 kadini, Locomotief |1906, 18 en 26 Jan, Ie blad — Pleyie, C. M.; Roeatan imah, Bataviasch 

 Nieuwsblad, 1908, 12. XII 4de blad.— Mas Tjitrotaroeno, Roeat Ibidem, 1910, 12. II. 5de 

 blad. — Pleyte. C. M., Roeatan pantoen Ibidem 1910, 19 Feb. en verdere Zaterdagedities. 



