XXI 



VOORWOORD. 



de inlandsche bard en zijn katjapi, doch de- opvatting aangaande zijn bezwerings- 

 vermogen berust op denzelfden grondslag. 



Het kenmerkend verschil in de voltrekking der beide genoemde plechtigheden 

 ligt dus daarin, dat de dalang met zijn aanschouwelijke voorstelling der gebeur- 

 tenissen middels poppen ook het oog boeit, terwijl de toekang pantoen alleen het 

 geheugen door zijn reciet te hulp komt. 



Uitteraard is eerstgenoemde voorstelling veel aantrekkelijker en vrij wat gemak- 

 kelijker te volgen dan de laatste, aangezien men hierbij uitsluitend op het gehoor 

 moet afgaan. 



Overigens zijn de offers, die opgedragen worden, alle zevenvoudig, de doop 

 in den ochtend enz. bij beide roeatan's hetzelfde en ook de toekang pantoen, even- 

 zoogoed als de dalang, besluit de ceremonie met de voordracht van de kidoeng nabi. 



Daarmede stellen zij het geheel — hoezeer een overblijfsel uit den heidentijd 

 — onder voogdijschap van den Islam en daardoor worden alle schroom en over- 

 behoedzaamheid voor het plegen van ongodsdienstige handelingen ontzenuwd. 



Zelfs de hoogere geestelijkheid ziet er dan ook geen bezwaar in, het ngaroeat 

 bij te wonen. 



Het zal begrijpelijk zijn, dat niet iedere dalang, noch iedere toekang pantoen 

 als leider van de plechtigheid kan optreden. 



Slechts zij, die de kennis van de geijkte teksten bezitten, komen daartoe in 

 aanmerking en het overige is een zaak van vertrouwen. 



Van daar dan ook, dat het aantal dalang's en toekang's pantoen, die tot het 

 gewichtig ambt van toekang roeatan tevens toegelaten zijn, niet groot is en dat 

 zij een bizondere plaats innemen. 



Zoo hoorde ik een dalang tijdens het vervullen van een roeatan verkondigen, 

 dat een dalang roeatan meer waard is dan veertig santri's, een stelling waarmede 

 het gehoor volledig instemde. 



Waar alles, wat het eigenlijke ngaroeat aangaat, op meerendeels verouderde 

 begrippen berust, kost het dikwijls heel wat moeite om achter de juiste beteekenis 

 der nog alleen bij overlevering gebezigde uitdrukkingen te komen. 



Bij den tekstverhaler zoekt men inlichtingen te vergeefs, om dat hij er liever niet 

 over spreekt en is hij tot het geven daarvan een enkele maal te bewegen, al gauw blijken 

 geeft van hetgeen buiten de taal van het heden ligt, dikwijls niet meer te verstaan. ( l ) 



(') Een sterk bewijs hiervoor is het kwistig gebruik van het epitheton ornans seda dat 

 herhaaldelijk achter den naam van roemruchtige of eerwaardige personen gevoegd voorkomt. 



In den tekst hierachter zullen wij o. a. kennis maken met de boedjangga seda, terwijl de held 

 van het verhaal, na koning geworden te zijn, o. m. den titel aanneemt van Ratoe Patandjala seda. 



Vraagt men naar de vertolking van dit seda, dan krijgt men onverandelijk ten antwoord 

 «overleden", hoezeer die overzetting in deze gevallen, aangezien de personen nog leven, 

 geen zin heeft. 



Metterdaad heeft seda in dit verband met dood zijn dan ook niets uit te staan, wel 

 daarentengen is het een verbastering van het sanskritsche siddha, volmaakt, getuige het 

 in één adem noemen van: boedjangga seda, boedjangga sakti = boedjangga sid-lha, boe- 

 djangga cakti in welke beeld siddha en eakti synoniem zijn. 



Seda, als k. I. woord voor dood is echter ook van het Skr. siddha verbasterd, dat op 

 zichzelf wel de beteekenis «gelukzalig", ongeveer = marhoem kan hebben. 



