XL 



VOORWOORD. 



Nochtans geschiedde dit mijnerzijds in volkomen onschuld. 



Na ettelijke malen dezelfde ervaring bij verschillende toekang's pantoen te 

 hebben opgedaan, wendde ik mij om voorlichting, tot den mij zeer weigezinden, 

 thans overleden, Regent van Tji-andjoer, tijdens een meerdaagsch verblijf in zijn 

 gastvrije woning. 



Ook bij hem vond ik niet, wat ik zocht; integendeel, zeer vriendelijk, maar 

 uiterst beslist vroeg hij mij, hem alle kwesties betreffende den persoon van Loe- 

 toeng kasaroeng en diens lotgevallen te besparen, aangezien het pamali was, dit 

 onderwerp aan te roeren. 



Verder verzocht hij mij het handschrift, dat ik daartoe medegebracht had, 

 onmiddellijk naar mijn kamer terug te brengen, zonder er maar één blik zelfs op 

 geslagen te hebben. 



Toen zulks geschied was, zeide hij verder: „zoon, laat vader u thans een 

 goeden raad geven, zwijg over Loetoeng kasaroeng, vóór alles in de kampoeng, 

 want anders zult ge zeker niet bereiken, wat ge zoekt". 



Uitteraard heb ik het advies van dezen autoriteit ter harte genomen en alleen 

 bij mijn jongere vrienden van tijd tot tijd nog eens steelsgewijs beproefd, iets 

 naders aangaande de legende te vernemen. 



Zij hadden daartegen geen bezwaar, doch kenden haar niet, omdat men 

 ook hen daarvan steeds ver gehouden had. (') 



Dit dwong mij tot het verkrijgen der onontbeerlijke inlichtingen langs allerlei 

 omwegen te gaan, hetgeen het vaststellen van een eenigszins bruikbaren tekst, 

 jaren heeft doen duren. 



Geenszins vlei ik mij, dat deze daarmede ook onberispelijk gemaakt is, doch 

 de legende is er althans verstaanbaar door geworden, en dit was in de eerste 

 plaats voor mij de hoofdzaak. ( 2 ) 



Ook ten aanzien van de in de teksten gebezigde sindir's gold dit, want hoezeer 

 er meerdere in druk verschenen, is daarbij, wat de sindir dikwijls is, nergens 

 duidelijk gemaakt. 



Aan J. Knebel komt de verdienste toe, in zijn bewerking van den Kamandaka- 

 roman voornoemd, duidelijk gemaakt te hebben, wat men onder de wangsalan's 

 der Javanen heeft te verstaan, namelijk charades, waarvan de aanvangsstrofen het 

 rijmwoord tot de oplossing in de volgende regels geven. 



(') Merkwaardig is in dit opzicht het volgende briefje van den Regent van Tji-amis 

 dd. 26 Maart 1911. 



„Pirang-pirang noehoen kang raka nampi boekoe tjariosan Loetoeng kasaroeng". 



„Ari di Tji-amis man, teu aja hidji pantoen anoe wanieun tjarita Loetoeng kasaroeng, 

 djadi kang raka parëng katjida". 



„Boa teu njarahoëun bae lalakon eta; djadi dipindingan ka „Pamali". 



w.g. Koesoema Soebrata. 



( 2 ) Ik wensch hier namelijk te verklaren, dat begrijpen der legende bij uitsluiting mijn 

 doel is geweest en geen taaistudie als zoodanig. Voor mij toch is de taal niet anders dan het 

 voermiddel om in den gedachtengang der Soedaneezen te kunnen doordringen. Of zij zich 

 daarbij altijd ook grammatisch juist, gesteld men kan dit reeds in alle opzichten beoordeelen, 

 uitdrukken, is mij bijzaak. 



