XLI 



VOORWOORD. 



Zulks doen ook tal van sindir's en dit stempelt deze tot veel meer dan een- 

 voudige rijmpjes, als hoedanig zij steeds werden aangemerkt. 



Immers zij bevatten verkapte waarschuwingen, levenslessen, vermaningen enz., 

 gehuld in het gewaad van woordspelingen, nu meer dan minder vernuftig van 

 samenstelling, getuige de voorafgaande teksten. 



Hierop dient de aandacht te worden gevestigd, niet alleen omdat zonder deze 

 wetenschap enkele plaatsen in de pantoen's onverstaanbaar blijven, doch boven- 

 dien, wijl de sindir's zóó innig samengeweven zijn met de dagelijksche omgangs- 

 taal, dat een eenigszins opgewekt gesprek, zelden zonder toepassing van zulke, overal 

 begrepen wordende toespelingen verloopt. Zij kruiden het onderhoud, gelijk bijv. 

 citaten ten onzent, en tot vertrouwelijken kout dient men er dus eenige te kennen. 



Ook tot een meer gemakkelijken omgang met de kampoeng-bevolking zijn zij 

 onmisbaar, daar zij evenzeer gemeen goed zijn van de tjatjah's als van de hoogst 

 ontwikkelden. 



Een paar voorbeelden tot toelichting. 



In een inlandsch gezin zal een nieuwe bediende gehuurd worden. 



Een candidaat heeft zich aangeboden, maakt een goeden indruk en wordt 

 derhalve aangenomen, bijv. met deze woorden : „tapi henteu salisoeng gardoe, 

 enja . 



„Ach, moal", (') „wel, neen," antwoordt de toegesprokene. 



Waar de het eerst aangehaalde woorden in vertaling luiden: „maar niet een 

 wachthuis-rijstblok", wordt de vraag, wat is den man eigenlijk toegevoegd? 



Onder salisoeng gardoe heeft men in dit verband te verstaan sakohkol, d. i. een 

 schalblok, opgehangen vóór de wachthuizen, waarop de verloopen uren geslagen 

 worden en waarmede de wachters ook alarmsignalen geven. 



Als zoodanig heeft het hier evenwel geen zin. 



De zaak wordt echter aanstonds duidelijk, wanneer men weet, dat het slag- 

 woord op sakohkol is sakongkol, konkelen, zoodat men krijgt: henteu salisoeng 

 gardoe = henteu sakohkol =-oelah sakongkol = geen gekonkel. 



Niet alleen ten overstaan van volwassenen worden dergelijke verbloemde ge- 

 zegden gebezigd, ook tegen kinderen hoort men ze aanwenden. 



Herhaaldelijk is een lastig kind geboden te gehoorzamen; het blijft echter 

 zijn gang maar gaan. 



Eindelijk wordt het moeder te machtig en stuift zij op: „ah, sia mah sok 

 keukeuh aing mah, moen kitoe, niéntak mentil hiris ngembang bedil". 



Dit beteekent: „zoo, jij zet je eigen wil tegen mij in maar door, blijft dat 

 aldus, dan wordt 't mentil hiris ngembang bedil". 



(') Moal, is Arabisch, doch heeft in het spraakgebruik het zuiver Soendasche mo, afkorting 

 van hamo, nagenoeg volledig verdrongen op dezelfde wijze als tal van Arabische uitdrukkingen in- 

 stede van goed Soendasche gebezigd worden. 



Men vindt dit deftig; niettemin wordt het hoog tijd, dat het Inlandsche onderwijs den strijd 

 tegen dien waan aanbindt, want het toepassen van leenwoorden uit het Arabisch, en in het lëmïs 

 ook aan 't Javaansch, neemt bedenkelijke verhoudingen ten nadeele van de eigen taal aan. 



