228 GRAMATICA. 



5 e . «terabaj tëmbaj" en «bëmoele (B), bëmoelaw (5)" aan het begin van een 

 verhaal bloot als aanhef; 



6 e . »kër(ë)ne (B), kër(ë)naw (S)" de beteekenis hebbende van »wanl, omdat" 

 bijv. «salah koe mintaq damponi kër(ë)në (B) [kër(ëjnaw (5)] 'akoe (ë)'ndtq (B) 

 [ë)*ndi'Sq (<S)] kënal, di hal itoe"; vergeef mij mijn misslag want ik weet het niet; 



7 e . »sebab" overeenkomende en meer in gebruik dan hel vorig voegwoord; 



8 e . »masë (B), masaw (S)", dat de beteekenis heeft van ihoe zou het, het mocht 

 wat", een enkele keer ook van «immers niet" bijv.: 



• masë (B) [masaw (S)] 'itoe ka(n) tjoekop"; hoe zou dat genoeg zijn; 



»masë (B) [masaw (S)] si 'anoe sadje (B) [sadjaw (S)] ka(n) noendjoq'i (B) 

 [noendjo'aq'i (5)] djahatnjë (B) [dja'èt'ó (5)]; »si anoe" zal immers niet alleen van 

 zijne kwade eigenschappen doen blijken; 



9 e . «sëpaje (B), sëpajaw (S)", in den zin van »opdat"; 



10 e . »lagi", dat de beteekenis heeft van »ook, nog, bovendien, en zelfs, en wel" 

 en »lagi poele (B) [poelaw (S)]" ; bovendien, en ook; 



ll e . «djoegë (B), djoegaw (5)" in de beteekenis van «slechts, alleen maar, nog, 

 ook of zelfs". 



Wijders worden nog de volgende uitdrukkingen als voegwoorden gebezigd: 



»('ë) J ntah (e)'nlah", of of, hetzij of (in zinnen van twijfel); 



»(ë) J mpoq .... (ëympoq (B), [(ë/mpo'aq .... (ëVmpo'aq (S)]", hetzij .... hetzij; 



»'ataw *alaw", of.... of; bijv. »(ë)*ntah di(j)ë (B) [di(j)*aw (S)], di #roemab 



(ë)'nlah di(j)'ë {B) [di(j)'aw (S)] pëgi 'akoe (ë)*ndtq tahoe (B) (ë)'ndi J aq ta'oe (S)]"; 

 of hij te huis is, of uitgegaan dat weel ik niet; 



»(ë)mpoq 'oeme da#rat (ë)'mpoq 'oemë sawah (B) [(ë) J mpo'aq 'oemaw dajrat 

 (ë)'mpo'aq 'oemaw sawah (S)]"; hetzij droge, hetzij natte rijstvelden. 



Tusschenwerpsels. 



De tusschenwerpsels zijn weinig in getal. Hiervan zijn de voornaamsten: »aj", 

 ach, helaas; »'adoh", ach; »haj", he; »pajoe; tila (S)" of »mare (B) maraw (5)", 

 komaan, welaan, kom. 



Ten slotte wenschen wij nog de aandacht te vestigen op de volgende eigenaardige 

 afwijkingen, afleidingen, samenstellingen en wat dies meer zij ; als : 

 »përsalahan"; van »salah"; 



«bënjënjalë (B) [bënjënjalaw (S)]" van «njalë (B) [njalaw (5)] ; 

 «•'ingkoq belingkoq (B) ['ingko'aq bëlingko'&q (S)] ; 

 «goelang galiq;" 

 «goelang galmg;" 

 «gëroelang gëraltq;" 

 «përtandang" van »tandang"; 



