18 
Het gelaat van Boendó Kandoeng betrok op ’t hooren van deze woorden.” 
„Mijn lichaam, zoowel als mijn mond zijn voor het ongeluk geboren,” zeide 
zij ven toch kan ik mijn gevoelens niet uitdooven. Soetan Roemandoeng en 
Tjindoer Mató hebben, hetgeen ik welgemeend zeide, kwalijk opgenomen en op- 
recht gesproken woorden hebben twist uitgelokt. Tot nu toe had ik meer ver- 
trouwen, dat gij den naam van mensch waardig waart. Luistert eens goed, doet 
de ooren goed open en neemt ter harte, wat ik zeggen zal. Er zijn zesderlei 
menschen: ten eerste zij, die den naam van mensch hebben, ten tweede nage- 
maakte menschen, ten derde zij, die het voorkomen van menschen hebben, ten 
vierde zij, die op menschen gelijken, ten vijfde zij, die menschen en ten zesde zij, 
die werkelijk mensch zijn. Hoort nu goed toe, nagemaakte menschen zijn b. v. 
afgodsbeelden; het uiterlijk voorkomen van een mensch heeft b. v. datgeen, wat van 
verre zichtbaar is, maar nog niet onder bepaalde vormen kan gebracht worden; schijn- 
mensch zijn zij, die zich voordoen als bewegelijke beelden, die zich alleen bewegen 
wanneer zij in beweging gebracht worden; menschen zijn zij, die slechts van gewone 
zaken op de hoogte zijn; doch werkelijk menschen kan men eerst hen noemen, die 
verstand hebben van hetgeen openbaar of geheim is; die het onderscheid kennen 
tusschen den dienstbare en den gebieder; die weten waar begin en eind van iets is; 
die het wettige van het onwettige onderscheiden; die verschil maken tusschen het 
verdienstelijke en noodzakelijke; die grondstellingen van voorschriften kunnen onder- 
scheiden. Dat zijn eerst ware menschen!” 
Beiden glimlachten toen zij bemerkten, dat Boendöó Kandoeng uit haar hu- 
meur was en zeiden: „vergeef 't ons moeder! wat U beveelt willen wij ten uitvoer- 
brengen; wat gij ook gebieden moogt, wij zullen gehoorzamen !” 
De moeder zweeg nu een oogenblik stil en djoearó Medan Labiëh, die dien 
woordenstrijd gehoord had, sprak ook niets, daar hij ten zeerste bevreesd was. 
„Komaan, Kambang Bandahari!’ hernam de moeder, „gij mijn steun, sleu- 
tel van mijn schatkist, gij, die alles in dit paleis bestiert! en ook gij Kambang 
Boengó Tjinö, Anggoen Tjandami nan Goerawan en Tjatjau bangai hati, haast U al- 
les in gereedheid te brengen, daar de zon nog niet hoog aan den hemel staat. 
Kambang Bandahari n. |, moet naar het binnenvertrek gaan, den sleutel van 
mijn schatkist nemen, de doos van paarlemoer openmaken en daar de kris Madang 
Geri uitnemen. Wees er echter hoogstvoorzichtig mede, want als gij er over henen 
stapt, dan brengt zij ongeluk aan en als gij voorbij haar heen loopt, dan maakt zij 
de beenen krachteloos. Zij is ingewikkeld in een stuk geel lijnwaad. Neem er ook 
de andere uit n. 1. de Samponó gandjö erah, die omwonden is met een blauw stuk 
doek en waarschijnlijk in de ivoren doos ligt. Haal dan ook de #iztjin tjanago in 
welks edelgesteente zich alles scheef afspiegelt en waarop de aarde en hemel afge- 
beeld staan. Men weet miet of zij van goud of van zilver, van rood dan wel van 
geel koper is; zij schittert met allerlei kleuren en is tot dus ver nog nooit gebruikt 
geworden. Deze ring is een erfenis van den vorst van Roem en door hem achter- 
