ek HTB de 
geren of korteren tijd, onbebouwd te laten liggen, is de beantwoording der 
vraag, wanneer het particulier bezitregt over dergelijke onbebouwde gronden 
verloren gaat en zij, als woeste gronden, weder ter beschikking van elk an- 
der lid der fenna komen te staan, niet van alle belang ontbloot. In de foeg- 
molin Lisella heerscht hieromtrent het gebruik, dat de gronden gedurende de 
drie jaren, of beter gezegd oogstjaren, welke op het tijdstip volgen, waarop 
zij het laatst beplant zijn geweest, nog als particuliere bezittingen worden aan- 
gemerkt, na afloop van welken termijn zij als woeste gronden worden be- 
schouwd. Dit gebruik steunt op de onder de Alfoeren in dit regentschap heer- 
schende gewoonte, om de gronden na elken oogst uiterlijk twee jaren lang 
braak te laten liggen. Wanneer de bezitter dus in het derde jaar den grond 
niet weder beplant heeft, dan wordt het beschouwd, alsof hij daarmede stil- 
zwijgend zijn voornemen te kennen heeft gegeven, om voor goed van alle ver- 
der gebruik van dien grond af te zien en heeft, met het begin van het vierde 
jaar, elk ander lid der fenna het regt om dien grond te occuperen, In de 
andere foegmolin's kunnen de bezitters hunne regten op verlatene gronden doen 
gelden, zoolang deze nog slechts begroeid zijn met koesoe-koesoe (de bekende 
grassoort, in het Maleisch onder den naam van lalang bekend, imperata arun- 
dinacea). Wanneer de gronden echter reeds met struikgewas begroeid zijn, 
worden zij als woeste gronden beschouwd. 
Fot dusverre beschouwden wij de regten, welke de individu’s op de gron- 
den, tot hunne fenna behoorende, kunnen doen gelden. Personen, geene leden 
der fenna zijnde, zijn natuurlijkerwijze van al die regten verstoken. Hoewel 
de fenna souverein eigenaar is van al de gronden, binnen haar gebied gele- 
gen, heeft zij niet het regt om die gronden aan vreemdelingen te verkoopen 
(14), Het fennahoofd kan echter, met voorkennis en toestemming van de voor- 
_naamste leden der fenna, aan vreemdelingen, die zulks mogen verlangen, gron- 
den tijdelijk in gebruik afstaan, tegen eene zekere retributie, bestaande in de 
opbrengst van een aandeel van den oogst ten bate der fenna. Deze opbrengst, 
rahe kotoh of ook wel nettin koetoen genoemd, kan gevoegelijk als een grond- 
huur worden beschouwd. Op deze wijze worden door de fenna's menigvuldig 
gronden in bruikleen afgestaan. De langs de kusten van Boeroe gevestigde 
Soelanesche en Galelaresche immigranten worden op deze voorwaarde alleenlijk 
toegelaten en brengen ook, na afloop van elken oogst, aan de betrokken fen- 
na’s de hierboven bedoelde grondhuur op (15). 
Op denzelfden grondslag worden ook wel eens door de eene fenna aan 
de andere fenna stukken gronds in leen gegeven. Ten bewijze daarvan kan 
0. a. dienen, dat de fenna Tifoe (foegmolin Lisella), die ten gevolge van de 
weinige geschiktheid, welke hare eigene gronden voor den landbouw aanbie- 
den, zich sedert overoude tijden op het grondgebied der fenna Tengapi (foeg- 
molin Leiliali) heeft nedergezet, nog jaarlijks, na afloop van elken oogst, aan 
