ea ad 
sagoebosschen, welke binnen haar gebied worden aangetroffen, souverein eige— 
naar is, vindt men nog terug in de omstandigheid, dat de familiën het regt niet 
hebben het bezitregt op sagoedoessoen’s aan personen, welke geene leden der 
fenna zijn, te verkoopen, en vooral in den regel, dat bij het uitsterven eener 
familie, de doessoen’s in haar bezit, aan de fenna, waartoe die familie behoort, 
moeten vervallen. Die doessoen’s krijgen dan den naam van doessoen-—fenna 
en al de leden dier fenna kunnen dan weder gelijkelijk regten daarop doen 
gelden. Wij moeten hier echter van eene exceptie gewag maken op dezen laat 
sten regel, welke de doessoen’s betreft, die in handen van de Mohammedaan- 
sche familiën of soa's te Kajeli zich bevinden. Zooals wij in een vroeger hoofd- 
stuk reeds hebben opgemerkt, beschouwen die familiën of soa’s zich niet meer 
als onderdeelen der fenna’s, waartoe zij oorspronkelijk behoorden, maar als op 
zich zelf staande stammen. Als een onmiddellijk gevolg van deze beschouwing, 
zien wij dan ook, dat de Mohammedaansche familiën niet meer erkennen het 
souvereine eigendomsregt van de fenna’s op de doessoen’s, welke in haar bezit 
zijn, blijkbaar daaruit, dat bij het uitsterven eener soa, de doessoen’s, welke 
aan die soa toebehooren, niet aan de fenna vervallen, binnen welker geregte 
grenzen die doessoen’s gelegen zijn, maar aan de Mohammedaansche negorij of 
_ kampong, waarvan die soa een deel uitmaakt. De menigvuldige sagoebosschen 
welke, onder de benaming van doessoen-negeri, aan de Mohammedaansche ne- 
_ gorijen aan de Kajeli-baai toebehooren, zijn bijna allen op deze wijze in han- 
__ den dier negorijen gekormen. 
Zooals wij hierboven reeds opmerkten, is aam de familiën het regt niet 
toegekend de sagoebosschen, welke zich in haar bezit bevinden, aan personen 
die niet met haar tot dezelfde fenna behooren, te verkoopen. Dit mag echter 
wel geschieden aan personen, die leden van dezelfde fenna zijn. Zulks heeft 
echter slechts uiterst zelden plaats. In den regel ontdoet zich de inlander niet 
ligt van zijne sagoedoessoen. Bevindt hij zich in geldverlegenheid, dan zal hij 
eerder op de meest bezwarende wijze eene schuld aangaan, waarbij hij van 
het genot van de vruchten van zijne sagoedoessoen, voor onbepaalden tijd, af. 
stand doet ten behoeve van den geldschieter, dan over te gaan tot den ver. 
koop van die sagoedoessoen, die voor hem het hoofdmiddel van bestaan is en 
die in zijne oogen het eenige kapitaal vertegenwoordigt. Het contract, dat wij 
hier bedoelen, is het zoogenaamde gadei en komt in de hoofdzaak. hierop neêr, 
dat de sagoedoessoen door de gezamenlijke eigenaren, tegen eene zekere som 
gelds, de hoegrootheid waarvan natuurlijk van de uitgestrektheid der doessoen 
afhankelijk is, in pand wordt gegeven. De sagoedoessoen gaat bij het in pand 
geven uit de handen van de gezamenlijke eigenaren over in die van den geld- 
schieter, welke van dat oogenblik af, bij wijze van interest van de door hem 
voorgeschotene gelden, er alleen de vruchten van trekt, terwijl de gezamen— 
lijke eigenaren, zoolang de voorgeschotene gelden door hen nog niet terug- 
