de 
ken, voornamelijk ziekten, te bezorgen. Elkeen heeft zijn moeli of kesan; de 
mannen hebben een moeli, de vrouwen een kesan. Het komt er slechts op 
aan te weten, op hoedanige wijze men er zich van bedienen moet. Hoe het 
echter in den godsdienst van den Alfoer en volgens de leer van Nabiata ver- 
boden is van moeli en kesan gebruik te maken, hebben wij hierboven reeds 
gezien. In het algemeen gelooft de Alfoer, dat elke ziekte en de meeste sterf- 
gevallen veroorzaakt worden door de werking van moeli of kesan. Bij elk 
sterfgeval moet dan ook worden onderzocht of de overledene een natuurlijken 
dood gestorven is, dan wel of de dood een gevolg is geweest van de werking 
van moeli of kesan. Hoedanig dat onderzoek verrigt wordt, zullen wij hier 
beneden bij de behandeling van de wijze van begrafenis zien. Ook op de an- 
dere Moluksche eilanden is het bijgeloof algemeen, dat vele ziekten en ook 
dikwijls de dood het gevolg zijn van de werking van booze geesten (Cfr. Bij- 
dragen v. h. Kon. Inst., 3de volgreeks, Dl. HI, blz, 160). 
Nog een paar andere booze geesten, tegen wier invloed men ten zeerste 
beducht is, zijn de skikit en gasit. Ook deze worden door den mensch gebe 
zigd ten einde anderen menschen ziekten, of andere ongelukken te bezorgen, 
_ Niet iedereen echter verstaat de kunst om van skikit of gasit gebruik te maken; 
slechts weinigen zijn in de mysteriën daarvan ingewijd. Overigens ben ik 
omtrent deze beide booze geesten slechts dit te weten kunnen komen, dat zij 
_ bij voorkeur zich in de gedaante van den boomkikvorsch vertoonen. Is b, v. 
iemand ziek en hoort men in zijne nabijheid het gekwaak van den boom- 
kikvorsch, dan kan men er vast van overtuigd zijn, dat een skikit of 
_gasit de ziekte veroorzaakt heeft. Wij zullen hierbeneden zien, hoe bij de 
begrafenis ook onderzocht wordt, of de dood een gevolg is geweest van de 
werking van skikit of gasit. Het geloof in de skikit en gasit schijnt alleen 
bij de Alfoeren van de Noorder-regentschappen te bestaan. 
Wij hebben hierboven gezien, hoe de Alfoer zijne tuinen, doessoen’s, enz, 
weet te beschermen door daarop het sasìi te leggen en hoe deze handeling, 
welke oorspronkelijk wel een dieperen zin en beteekenis zal gehad hebben, 
langzamerhand geheel ontaard is in een middel om eigendommen tegen beroo- 
ving te beveiligen. Hen ander, zeker meer oorspronkelijk, hoewel minder ver- 
mogend, middel om zulks te doen, biedt het kanwakit aan. Het kanwakit 
komt geheel overeen met wat men in het Maleisch der Molukken mata-kao 
pleegt te noemen. Het komt bij den Alfoer van Boeroe in de hoofdzaak hierop 
neêr, dat men aan het te beschermen voorwerp een uit gaba-gaba of hout ge- 
sneden beeld van het een of ander dier, meestal van den krokodil ophangt en 
onder bepaalde ceremonien de bezwering uitspreekt, dat hij, die zich verstout 
dat voorwerp aan te raken, door een krokodil verslonden zal worden, 
