Eee A 
f. BEGRAFENIS. 
Is er iemand overleden, dan moet, alvorens tot de begrafenis over te gaan, 
onderzocht worden aan wien zulks geweten moet worden. Immers, behalve 
dat Opo Geba Snoelat den mensch kan doen sterven, kan de dood ook veroor— 
zaakt worden door de werking van booze geesten, van moeli of kesan, van 
skikit of gasit. Dit onderzoek heeft op de volgende wijze plaats. 
Onmiddellijk nadat iemand gestorven is, wordt het lijk gewasschen, in lijnwaad 
gewikkeld en in een bak geplaatst, sisan geheeten, van boomschors vervaardigd. 
Onderwijl is er een paal in den grond gestoken van den matkoefoet-boom (mal. kajoe- 
radja). Vier mannen nemen nu den bak open gaan daarmede tegenover den paal 
staan, op een afstand van drie of vier passen daarvan verwijderd. Deze dra 
gers moeten echter vooraf een eed afleggen om zich onder de handeling ge— 
heel lijdelijk te gedragen en niets te doen, waardoor het lijk of de sisan in 
beweging zou kunnen geraken. Een vijfde persoon, welke de bezwering doen 
moet, gaat nu naast het lijk staan en spreekt het volgende formulier uit: 
„Eh, Opo Nabiata! iko mahí dohina, kere dohina, loa saksi fili gebaro ’mtoe- 
wan doetoeoek mili-mili. Opo ina! Opo ama! iko mahi dohina, kimtoeoek 
P, welk formulier vertaald aldus luidt: „O, Opo Nabiata! kom hier, 
mili-mili 
sta hier (en) wees getuige over onze voorouders, dat door hen worde geant- 
woord naar waarheid. Gij (geesten der) voorouders! komt hier en worde door 
u geantwoord naar waarheid” Hierop het lijk met een stok, eveneens van 
den matkoefoet-boom, slaande, roept de persoon, welke de bezwering verrigt, 
uit: „Kae mata na! komata toeha ëspanin fi retena, kotoeoek mili-mili,” d.w.z. 
„Gij doode! zijt gij gestorven aan eene ziekte van boven, antwoord naar waar- 
heid!” Blijf, zooals meestal het geval is, de sisan in rust, dan is zulks een 
bewijs, dat de dood niet het gevolg is van eene gewone ziekte en moet dus 
het onderzoek worden voortgezet. Terwijl wederom op het lijk geslagen wordt, 
wordt er gevraagd: „Kae mata na! komata toeha moeli, kotoeoek mili-mili !” 
dat vertaald wil zeggen: „Gij doode! zijt gij gestroven ten gevolge van de wer- 
king van moeli, antwoord naar waarheid” Blijft de sisan wederom in rust, 
dan herhaalt zich dezelfde ceremonie en wordt achtereenvolgens gevraagd of 
dan kesan of skikit of gasit den dood heeft veroorzaakt. Wanneer echter de persoon 
werkelijk overleden is ten gevolge van de werking van moeli, dan zal de sisan 
van zelf in beweging moeten geraken en de dragers voortslepende, tegen den 
paal stooten. Gewoonlijk wordt dezelfde vraag nogmaals en nogmaals herhaald, 
om des te meer zekerheid te erlangen. Heeft de sisan op deze herhaalde vra- 
gen telkens tegen den paal gestooten, dan is het boven allen twijfel verheven, 
dat eene moeli den dood heeft veroorzaakt. Alsdan moet er nog worden on— 
derzocht wiens moeli zulks heeft gedaan. Dit onderzoek wordt op dezelfde 
wijze verrigt. Eerst wordt er gevraagd tot welke foegmolin die persoon be 

