— 38 — 
Het verzamelen van damar biedt aan de Alfoeren van de verschillende regent- 
schappen, vooral die van Lisella, Waesams, Loemaëte en Leiliali, een ruim mid- 
del van bestaan. Door het maken van insnijdingen in den bast, vloeit de hars 
uit den boom, om, na een poosje in de lucht te zijn geweest, te verharden. _ 
Hoe gemakkelijk dus de damar op zich zelve van den boom te verkrijgen is, 
wordt het verzamelen daarvan zeer bemoeijelijkt doordat de damarboomen in 
den regel diep landwaarts in gelegen zijn en het transport naar het strand niet 
gemakkelijk is. Daar waar rivieren worden aangetroffen, maakt men voor den 
afvoer van vlotten gebruik. 
In de foegmolin’s Kajeli en Waesama, waar talrijke sagoebossechen worden 
aangetroffen, voorzien vele Alfoeren zich in hunne behoeften door sagoe te klop- 
pen en te verkoopen. Op hoedanige wijze dit kloppen geschiedt, is reeds her- 
haaldelijk beschreven. 
De tuinbouw, benevens de jagt, het verzamelen van damar en het kloppen 
van sagoe, welke laatste drie verrigtingen de Alfoer onder den algemeenen 
naam &mentjari zamenvat, geschieden uitsluitend door mannen. De tijd, die 
aan de vrouwen van hare huishoudelijke bezigheden overblijft, wordt door 
haar voornamelijk besteed met het weven van lijnwaad. Het lijnwaad (aloen) 
vervaardigt men van de uiterst jonge, nog gesloten bladeren van eene soort van 
wilden pinangboom, éslait geheeten, De bladeren worden met een mes ge- 
schrapt, ten einde daardoor van de vleeschdeelen te worden ontdaan, in reepjes 
gescheurd en na in verschillende kleurstoffen, vooral roode, zwarte en geele, te 
zijn gedompeld, in de zon te droogen gelegd. De kleurstoffen worden van boom- 
schors verkregen. Zoo bezigt men o. a. voor zwarte kleurstof de bast van den 
mangesmangeboom (rizophora sp). Het weefstoestel (aloen-fein) is nog zeer pri- 
mitief en bestaat uit de saete, zijnde een in twee gelijke helften gespleten stuk 
hout, en de boeroen, een stuk hout of bamboe, tusschen welke twee de kettingdraden 
of de schering wordt opgespannen; twee dunne stukjes hout, lolin en lolana, 
voor het verdeelen van den ketting; de sekan of het werktuig voor het inslaan 
(de steekspoel) en den toestel om de inslagdraden aan te drijven, die den vorm 
heeft van een zwaard en daarnaar ook kehet kaoe of houten zwaard wordt 
genoemd. Alvorens de kettingdraden tusschen de saete en de boeroen op 
te spannen, worden zij gelijkelijk op de lengte, die het te weven lijnwaad ver- 
krijgen moet (in den regel van ruim vier Amsterdamsche ellen), afgesneden en 
de beide uiteinden van elk dier draden met elkaar verbonden. De draden wor- 
den dan naast elkander gerangschikt, tusschen de twee deelen, waaruit de saete 
bestaat, vastgeklemd en om de boeroen heen gebragt (42). De boeroen wordt 
nu aan twee in den grond geplante. stijlen vastgehecht, terwijl de uiteinden van 
de saete door middel van een paar koorden aan een stuk hout, in den vorm 
van een juk, sarboko geheeten, worden bevestigd, waartegen de weefster met 
den rug aanleunt ten einde de schering daardoor gespannen te houden. Naar- 
fr Alinea 
sf 
