De 
legen), dien ik eens hierover hoorde, gelooven, dan betalen de heidensche 
inwoners van de Soelaeilanden aan de Ternataansche vorsten, behalve de 
vaste jaarlijksche schatting, waartoe ook het Mohammedaansche gedeelte der 
bevolking verpligt is, nog eene andere buitengewone, welke met den 
overgang tot den Islam vervalt. Wij vinden dus hier de djizjah terug 
en daarnaast eene andere schatting, die blijkbaar niet op den persoon, 
maar op den grond rust en door de bevolking vermoedelijk wordt opge 
bragt als eene vergoeding voor het vruchtgebruik, dat zij van den grond 
maakt. Ik ben uit een en ander zeer geneigd de gevolgtrekking te maken, 
dat, hoewel de bevolking der Soelaeilanden, bij hare onderwerping aan de 
Mohammedaansche vorsten van Ternate, in het bezit is gelaten van hare 
gronden, onder de verpligting. van daarvoor eene schatting te betalen, het eigen— 
dom daarvan haar toch ontnomen is, en die gronden, in den staatsregterlijken 
toestand van wagf, aan den Islam zijn gekomen. Het spreekt van zelf, dat 
deze gevolgtrekking slechts een vermoeden is, waaraan ik volstrekt geene 
waarde wil toekennen, te meer daar ik niet kan beoordeelen in hoeverre de 
mededeelingen ter zake van den Sengadji van Fagoedoe juist zijn. Het is 
overigens zeker niet onbelangrijk te onderzoeken, hoe weinig practisch 
nut ook op zich zelf van zulk een onderzoek te verwachten is, in hoeverre 
de door de bevolking van de aan het gezag van de Islamsche vorsten van Ter 
nate en Tidore onderworpen landen, op te brengen schattingen, zich uit den 
Heiligen Oorlog laten verklaren, en in welken regtstoestand die landen ten 
opzigte van den Islam verkeeren (Cfr. Prof. Veth: de Heilige Oorlog in den 
Indischen Archipel, in het Tijdschrift voor Ned. Indie, 1870, blz. 167 vlg). 
Dat de Ternataansche vorsten overigens er nog heden ten dage op uit zijn 
om, met terzijdestelling van de bestaande volksinstellingen en landsge- 
bruiken, het landbezit in hun gebied, volgens de Mohammedaansche wetten 
te regelen, getuigt de heer van der Crab: De Moluksche eilanden, blz. 293. 
11. Ad pag. ll. Voor dergelijke zware misdrijven zouden de Alfoeren 
voor den gewonen landraad te Kajeli teregt moeten staan, behoudens de ge 
vallen omschreven bij Art. 30 van het Reglement op de regterlijke instelling 
en de regtspleging onder den inlander te Amboina en onderhoorigheden (Staatsbl. 
1825 no. 10), die voor den grooten landraad te Amboina worden beregt. Sedert 
het in werking treden van bedoeld Reglement heeft, voor zoover ik zulks 
heb kunnen nagaan, slechts eens het geval zich voorgedaan, dat een Alfoer 
voor den landraad te Kajeli te regt stond, en wel ter zake van het plegen 
van eene zware mishandeling van zijne huisvrouw. 
12, Ad pag. 11. Het is hier de plaats om kortelijk het een en ander omtrent 
de uitspraak der. Alfoersche woorden in den tekst voorkomende, mede te deelen : 
