
— 55 
mali der Maleijers, dat in het wezen der zaak gelijk staat met het taboe van 
Polynesie. Men vindt dit gebruik bij onderscheidene stammen van den archipel 
onder verschillende benamingen terug. De Alfoeren van de Minahasa noemen 
het posan, die van Bolaäng Mangondou poton, de Timorezen leo, de Makassa- 
ren Kassipali, de Dajaks pali of porik en dè Bataks roboe. 
29. Ad pag. 30. Bij de Galelarezen en Tabellorezen (bewoners van het 
noordelijk schiereiland van Halmaheira) treft men eene soort van geestenbe— 
zwering aan, die met het hier beschrevene zeer veel overeenkomst heeft. De 
geesten heeten bij hen Sarane, de geestenbezwering soo-soo. De geestenbe— 
zweerders zijn daar nief, even als op Boeroe, alleen mannen, maar ook vrou- 
wen, en deze worden zelfs bij voorkeur gebezigd. Ik heb meermalen, onder 
de op het eiland Boeroe gevestigde Galelarezen dergelijke geestenbezweringen 
gezien. Voor alles hetgeen de Galelarees onderneemt, raadpleegt hij de soo-soo, 
vooral als hij ten strijde moet trekken. In de uitspraak daarvan stelt hij een 
blind vertrouwen. Dergelijke bezweringen vindt men ook op de overige eilan— 
den van den Archipel in meer of min gewijzigden vorm terug. De heer Willer 
maakt gewag van eene dusdanige geestenbezwering op Ceram en zegt, dat de 
geestenzieners (?) daar So-oe-So-oe heeten (Willer, het eiland Boeroe pag 18). 
Op het naburige eiland Boeano komt ook eene dergelijke geestenbezwering 
voor (Med. v. w. h. Ned. Zend. Gen, Dl. IV blz. 79-80). Onwillekeurig denkt 
men ook hierbij aan de bezweringen van de Sibaso’s bij de Bataks, welke per- 
_ sonen de mediums zijn tusschen den mensch en de geesten (Tijdschrift v. h. 
Bat. Gen., Dl. XVII, pag. 23). Vergelijk ook Tijdschrift v. h. Bat. Gen, Dl. 
XVIII, blz. 256-259 en Notulen v. h. Bat. Gen, Dl. IX, blz. 50-52, waar 
men beschrijvingen van geestenbezweringen aantreft, welke met die op Boeroe 
veel overeenkomst aanbieden. | 
30. Ad pag. 33. Ik kan niet nalaten hier als eene curiositeit te vermel 
den, hetgeen de Regent van Lisella mij vertelde, hoe hij nl. verscheidene 
malen bij het uitvoeren der oifatan of pahafatan tegenwoordig is geweest, en, 
ten einde zich te overtuigen, of de sisan waarschijnlijk door de eene of andere 
list in beweging geraakte, deze zelf dikwijls vastgehouden heeft, doch hoe pal 
hij ook daarbij staan mogt, telkens, molens volens, door de sisan met eene 
onweerstaanbare kracht naar den paal werd voortgetrokken. Velen zullen bij 
het lezen hiervan waarschijnlijk een ongeloovigen glimlach niet bedwingen 
kunnen. Hun voeg ik ‘echter de woorden van Hamlet toe, die mij zelf te binnen 
schoten, toen ik den regent van Lisella het bovenstaande hoorde vertellen: 
„There are more things between heaven and earth, Horatio, 
„Than are dreamt of in your philosophy.” 
