die te zamen aan een zelfde strook werken en nu wordt het een streven om 
elkander vooruit te komen. Dit geschiedt onder veel gepraat, geplaag en ge— 
lach langs de geheele rij en vormt een levendig en vrolijk tafereel. Nadat de 
plaggen omgekeerd zijn, wordt het veld geploegd met een zeer eenvoudige ploeg, 
tEnggala genaamd, daarna bewerkt met een tjangkoel , een span lang, een vinger 
lengte breed en met een korten steel. De kluiten worden stuk geslagen met een 
hout, de pangkoerpangkoer , of met de achterzijde \ van den tjangkoel en Roden 
wordt geëgd met den awienawien. 
De róhan is een hark met twee tanden om op het geëffende veld de rijen 
voor de gaatjes te trekken en de pérlëbëng, een stok om de gaatjes te steken, 
waarin de padi met de hand gebragt wordt, in elk acht of tien zaadjes. De 
zaadjes worden met een varenblad bedekt. Nadat de padi opgeschoten is, wordt 
tweemaal gewied, Men wiedt eerst met den ploeg, dan met den tjangkoel en 
eindelijk met de hand na. De rijpe padi wordt gesneden met de sabiet, een 
mes in een bamboe gestoken, met de scherpe zijde naar binnen, waar de padi 
tegen op wordt gehaald. Zij wordt voorts op een mat met de voeten uit de 
aren getreden en opgeborgen in de sapaw of rijstschuur bij het huis. Wil men 
er gebruik van maken, dan wordt zij ontbolsterd in de èsoeng, het vroeger 
beschreven gebouw voor de rijstblokken. De planttijd der padi valt in het be- 
gin van December, de oogsttijd in Junij of Julij. Voor de sawahpadi is de 
planttijd een maand vroeger en de oogsttijd in April of Mei. 
De rijst, die hier geteeld wordt, is van zeer grove kwaliteit en de opbrengst 
gering. Al wordt ook de akker gemest met grond van onder de huizen, waar 
het vee des nachts gestald wordt, toch is opbrengst der ladangs slechts 15voud. 
In gunstiger streken, b. v. Sibraja, klimt zij tot 30 voud. In onvruchtbare 
oorden brengen de sawah’s ook niet meer dan een l5voudigen oogst voort, te 
Sibraja daartegen tot 9Ovoudigen. Te Soeka moet de opbrengst nog iets gun— 
stiger zijn en te Boekit moeten zeer schoone sawah’s gevonden worden, GL een 
100 tot 150voudige opbrengst geven. 
De rijstteelt voorziet voldoende in de behoefte. Mogt er door mislukking ge 
brek ontstaan, dan is de sago daar om haar te vervangen, namelijk de sago der 
anaw of arènpalm; die tevens de geliefde palmwijn levert. De anaw komt niet 
voor in geregelde aanplantingen, maar men vindt ze verspreid in en bij de dorpen. 
De djagoeng wordt op rijen door de rijst der ladangs geplant, hetgeen aan 
het veld een levendig aanzien geeft. Ook komt zij voor op eigen velden. 
Behalve nog andere voedingsmiddelen, reeds vroeger besproken, moet de 
indigo genaamd worden, die in twee soorten binnen de kampoeng gekweekt 
wordt: de parah met kleine twee aan twee tegenover elkander sere bla— 
deren en de tilawan met grootere bladeren. 
De veeteelt is mede een der belangrijkste middelen van bestaan en een 
grondslag van volksrijkdom, Waaruit de veestapel bestaat, werd reeds vroeger 
