meer of minder keeren, voor een zeer donkere kleur tot tien maal toe, herhaald. 
Het roode garen, waarmede ook figuren worden gewerkt, wordt uit de Goe- 
noenggoenoeng aangebragt. 
De voornaamste handel, die gedreven wordt, is met Deli en de doêsoens; 
die der Battaksche landen onderling is hoofdzakelijk doorvoerhandel en wordt 
voornamelijk gedreven op de markten. Van Déli wordt ingevoerd zout, ge- 
droogde visch, Europeesch lijnwaad, snuisterijen, aardewerk, ijzer, ijzerwaren 
(potten, enz), geweren, kruid, lood, vuursteenen, kamfer (als medicijn gebruikt, 
als kruiderij bij vleeschepijzen en ter bewaring van lijken). Naar Déli worden 
uitgevoerd paarden, karbouwen, koeijen (weinig), geiten, varkens, kippen, 
een weinig lijnwaad en garen. Van de doesoen wordt ingevoerd katoen, sirih, 
gambier, pinang, tabak, kokosnoten, en andere boomvruchten, anaweesuiïker 
(die hier niet vervaardigd wordt, ofschoon de anaw overvloedig is), in ruil tegen 
lijnwaden, rood garen, kalk, paarden (jonge, ter opfokking), karbouwen, koei- 
jen, kippen en geiten. Van Tébatéba worden ingevoerd paarden (die daar in 
groot aantal worden gevonden en jong in deze streken worden overgebragt en, 
als ze volwassen zijn, naar Déli gevoerd en daar tegen hoòge prijzen verkocht 
worden), goud van het eiland, versche visch uit het meer, Tébasch lijnwaad 
(van mindere kwaliteit, grof en hol bewerkt), ijzer, gongs, geweren en kamfer 
(deze beide uit Baros aangevoerd), sirih, kalk en als bijzonderheid kleine me— 
talen blokjes (uit ijzer, koper en tin vervaardigd). De handel is aan geen be— 
lemmeringen of belastingen onderworpen, behalve het regt der hoofden om 
beneden de waarde te koopen en de regten, op de markt geheven van het— 
geen verkocht wordt. De hoegrootheid dezer regten schijnt niet bepaald te zijn, 
maar bij elken verkoop slechts volgens billijkheid gegist te worden. Voor paarden 
en karbouwen is zij echter vastgesteld op $ l en voor geiten op 50 gambierkoekjes. 
Koeijen worden niet op de markt verkocht, omdat zij, zeet men, door het 
gewoel van de markt onrustig en onhandelbaar worden. : È 
De gebruikelijke munt is de dollar, de pasmunt het zout. De maten van 
het zout staan tot elkander in de volgende verhouding: twee lajap maakt één 
tjoepák, twee tjoepak maakt één gantang, vier gantang maakt één toembak, 
pegen toembak maakt één dollar. Deze laatste verhouding rijst en daalt echter 
met den prijs van het zout. 
De handelaars worden onderscheiden in zoodanigen, welke zout, sirih, 
gambier, rijst, enz. op kleine schaal verkoopen, en die, welke paarden en ander 
‚vee naar Déli brengen, van daar met allerlei goederen terugkomen en daarmede 
de kampoengs rond gaan om ze te koop aan te bieden. Onder dezen zijn ook 
handelaars van beroep, die geen landbouw drijven. Hunne vrouwen nemen 
geen deel aan den veldarbeid, maar beoefenen het weven als een middel van 
‘bestaan, De händel is echter meest bijzaak en daardoor weinig ontwikkeld; 
_men vindt hier noch winkeliers, noch opkoopers. 
