
Geenerlei belangrijke: schuld, zoo buiten als in den handel, is wettig, 
wanneer zij js „aangegaan buiten medeweten van den Sanina en Anakbèroe. 
Verjaring van schuld is niet bekend. Geen interest, waaromtrent niet is over= 
een gekomen, is wettig, behalve van speelschuld. Indien deze binnen’ acht 
dagen niet betaald is, verdubbelt zij. Omtrent de bepaling der interest laat 
de hadat partijen geheel vrij. Gewoonlijk wordt bedongen 10 pet. in de maand 
of ook in de twee maanden, die vooruit, maandelijks of bij de afbetaling wor— 
den voldaan, naarmate is overeengekomen. Wordt aan een geregtelijke uitspraak 
ter betaling van een schuld niet voldaan, dan reikt de panghoeloe vijftig sirih- 
bladeren aan den schuldenaar en zijn huisgenooten-uit, hen aanzeggende: » „Als 
gij binnen vier dagen niet betaalt, dan verhaal ik de schuld op uw huis.” 
Volgt binnen den bepaalden termijn geen betaling, dan sluit hij menschen en 
vee in het huis op, totdat de schuld is afgedaan. } 
Het in bewaring genomene moet teruggegeven of seen worden, uitge 
nomen indien het door anderen met inbraak gestolen wordt. Zijn:er geene teekenen 
van inbraak, maar waren de goederen overgegeven in een gesloten kist, waar— 
van de inhoud den bewaarnemer niet bekend was, en wordt hu die kist-open= 
gebroken of ledig bevonden of goederen daaruit vermist, dan moet de bewaar— 
nemer de schade vergoeden volgens de opgave vanden eigenaar, evenwel niet tot 
een hooger bedrag dan $ 20. De bewaarnemer moet zijn onschuld aan den diefstal, 
_ last daartoe of medeweten ‚daarvan en de eigenaar de waarheid zijner opgave 
met eede bevestigen. Het is geen vereischte, doch het wordt onbeleefd geacht» 
indien een vreemdeling, die in de kampoeng overnacht, den panghoeloe daarvan 
geen kennis geeft; daarentegen, wanneer hij zijne goederen niet in bewaring 
geeft, dan verliest hij zijn regt op schadevergoeding, als er iets- van weg raakt. 
Bij pandgeving worden de interest en de-termijn van lossing bepaald door 
partijen, Gaat een pand verloren, dan moet de waarde bij de lossing terug- 
betaald worden. De waarden van kleine panden worden geschat ‘door den 
pandnemer, van groote door de panghoeloe’s en dorpsbewoners. Is de overeen— 
gekomen termijn overschreden en de eigenaar niet genegen of bij magte om het 
pand te lossen, dan vervoegt de pandnemer zich tot den panghoeloe, die den 
Sanina en Anakbèroe van den eigenaar hoort, en weigeren ook dezen om het pand 
te lossen, dan wordt het het eigendom van den pandnemer. Bij dobbelspel kan 
een voorwerp slechts voor de helft van zijn waarde verpand worden, en, indien 
het binnen acht dagen niet gelost is, wordt het het eigendom. van den pandnemer. 
Voor alle verbindtenissen kan men voor een ander borg spreken, en is 
dan. veor de uitvoering aansprakelijk. Bij kleine zaken geschiedt de borg 
spraak ondershands, bij belangrijke zaken met voorkennis van den panghoeloe: 
Ook het pandelingschap is onder de Battakkers gebruikelijk, Voor elke 
schuld, hetzij die ontstaan is door koopen of leenen, spelen, beboeting, ver- 
bidens of erfopvolging, kan de schuldenaar pandeling worden. De som echter 
