4 = 
toevoegde: „Wat, kent gij mij niet en ik ben uwe vrouw.” De verklaring - 
dier verrassende mededeeling was, dat zij gehuwd was in de marga, waartoe 
Z. Hl, geacht wordt te behooren en dus kans had om met hem te huwen, reeds 
om zoo te zeggen zijne vrouw was. 
De verhouding der echtgenooten tegenover elkander is aldus. De vrouw 
moet haar man volgen. Deze is verpligt in haar voeding, kleeding en huis- 
vesting te voorzien, Op haar rusten in het bijzonder de huiselijke en vrouwe 
lijke bezigheden, zooals spijzen bereiden, de kleederen weven en verwen, 
matten en sirihtasschen vlechten, matrassen maken, water halen en bovendien 
helpen bij den veldarbeid, In het algemeen moet zij in alles den wil van haar 
man opvolgen, als zij niet ziek is. De man kan haar tot gehoorzaamheid dwingen, 
hear slaan, doch niet dat het een beenbreuk of blindheid ten gevolge heeft. 
Brengt haar dit niet tot onderwerping, dan onthoudt hij haar voedsel en verzorging. 
De vrouw heeft in geen geval regt van klagen, maar „als zij geen onderhoud 
meer ontvangen, dan vlugten zij naar den vijand om een anderen man te zoeken”, 
zeide mijn berigtgeefster. De vrouw heeft geen eigendomsregt; zelfs haar uitzet 
behoort aan haar man; haar zilver kan de man elk oogenblik van haar opvor— 
deren. Zij kan niets weggeven of vervreemden noch schulden maken zonder 
haars mans toestemming. Kleine schulden door haar gemaakt, het huishouden 
betreffende, behoort de man te betalen. De man is voor hare daden aansprake 
lijk en de gevolgen harer misdaden moet hij dragen. 
Het aantal vrouwen, waarmede een man tegelijker tijd getrouwd kan zijn; 
is onbeperkt; het klimt wel tot tien. De eerstgehuwde is de voornaamste; zij 
wordt eenvoudig de oudste genoemd en ontvangt geen eerbewijzingen, maar is 
het vrouwelijke hoofd van het huisgezin en regelt de werkzaamheden. Huwt 
echter haar man later met eene vrauw van hoogere afkomst, zoo treedt deze in 
haar plaats. De vrouw van een panghoeloe draagt den titel van kamarahan 
en zijne eerste vrouw wordt met kamarahan toea aangesproken. Zij regeert 
over haar medevrouwen en ook de andere vrouwen in de kampoeng vragen 
haar uitspraak in hare onderlinge geschillen en haar leiding in aangelegenhe- 
den, die meer bepaaldelijk de vrouwen aangaan. Zoo regelt bij gelegenheid van 
het Pakoealoeh de vrouw van den panghoeloe van Roemah-Karaw te Sibraja 
het toebereiden der spijzen voor het feesten leidt-alle werkzaamheden. Weven 
en andere vrouwelijke bezigheden mogen alsdan niet binnen de kampoeng plaats 
hebben buiten hare toestemming. 
Kunnen de vrouwen van een man elkander onderling niet verdragen, dan 
worden zij van elkander gescheiden en wordt haar in verschillende huizen een 
woonplaats aangewezen. : 
Behalve zijne vrouwen kan een man één bijzit houden. Dit is wat nog 
immer gebruikelijk is geweest; eigenlijk is er geen verbod, dat het aantal 
bijzitten beperkt. Zij zijn vrijgekochte slavinnen en worden later getrouwd. 
