
mn Á) am 
Ofschoon de bepalingen op- het huwelijk, gezwegen van de veelwijverij, 
voor de vrouw hard en drukkend luiden, daar haar persoonlijkheid geen regt 
wedervaart, daar zij als een koopwaar wordt verkregen, als een erfenis over— 
| gaat, daar zij niets in eigendom kan bezitten en geheel en al aan de willekeur 
van den man is overgeleverd en tegen hem eerst bescherming vindt, als hij 
haar leven bedreigt, — in het werkelijk leven schijnen die regelen met mensche- 
lijkheid te worden toegepast en de vrouw niet te beletten gelukkig te zijn. Stel 
lig is het lot der Battaksche vrouw te verkiezen boven dat van haar Maleische 
zuster, Hier geen geest van afzondering en uitsluiting buiten het dagelijksch 
verkeer; de Battaksche vrouw is de gezellin van den man; deelt zij in de 
zorgen en bezwaren, zij deelt ook in de vreugden des levens. Mannen en vrouwen 
arbeiden gezamenlijk in het veld, vieren gezamenlijk hunne feesten. Voor 
het geregt, bij openbare beraadslagingen staat zij hem ter zijde, raadt zij hem. 
en voert zelf het woord. Bij de verkiezingen van hoofden heeft zij stem; zelfs den 
oorlog zagen wij haar bijwonen, als toeschouwsters, en den strijd bezielende. 
En hiermede kan ik mijn taak als geëindigd beschouwen en afscheid nemen 
van de bewoners der Battaklanden, in wier midden ik eenigen tijd mogt ver- 
toeven en die ik, — welke gebreken men hun ten laste moge leggen, als onzin- 
delijkheid op lijf, kleeding en woning, onkieschheid in het gebruik van spijzen, 
speelzucht, te groote, vrijheid in den omgang tusschen de beide geslachten, en 
_ zulke gebreken als uit hun maatschappelijken toestand voortkomen, de onrust en 
onveiligheid des lands, hun roofzucht en diefachtigheid, eindelijk het menschen— 
eten, dat evenwel in de Karawkarawlanden heeft opgehouden, maar in Tebateba 
nog in zwang is, — heb leeren kennen als een kinderlijk volk, bijgeloovig, 
in godsdienstige en zedelijke begrippen weinig ontwikkeld, daarentegen een 
uitvoerige leer bezittende van toovermiddelen en ons in alle dorpen om voorspel 
lingen uit de hand vragende, natuurlijk en eenvoudig, weinig ceremoniëel, in het 
gezelschap van Europeanen en hoofden onbeschroomd zich te slapen leggende, zon= 
der de angstige oplettendheid der Maleijers, welken indruk zijn woorden of ge- 
dragingen zullen maken, met meer zelfstandigheid, zin voor vrijheid en waar 
heid, zacht in zijn straffen, een vrolijk en lustig, Ke en frank, vriendelijk, 
open en gulhartig volk. 
A 
