
XV 
andere maten vervangen of afgewisseld wordt. Of dit werkelijk een doorgaande 
regel is, durf ik nog niet te beslissen, Alleen kan ik als voorbeeld aanhalen 
de bovengenoemde Bagoes Hoembará, welk gedicht ruim 90} verzen telt en van 
het begin tot het einde in Divadd-maat geschreven is. 
Niet altijd wordt aan het begin van een gedicht het gevolgde metrum op— 
gegeven. Elders duidt men dit enkel aan door den titel of ook wel door de 
beginletters van een ander geschrift, waarvan de versmaat is gevolgd. Ook 
vindt men niet zelden, gelijk we boven zagen de oorspronkelijke benaming 
vertaald of door een ander woord weergegeven (!). We zouden hieraan zeker 
weinig gewicht hechten, ware het niet dat in bijna al de kidoeng noch de regels 
noch de eindklinkers door afzonderlijke teekens worden aangeduid (°). Alleen 
de koepletten zijn door bepaalde teekens (tjarik) gescheiden, maar overigens 
schrijft men aan één stuk voort (nglantoer). De Balineezen zijn van nature 
geen dichters, reden waarom zij minder op het metrum dan wel op den dreun 
den nadruk leggen en eene lettergreep meer of minder hun weinig bekommernis 
baart. Een langere of kortere uithaal bij het zingen (lezen) maakt alles goed. 
Van Prosodie is hier dus nog minder sprake dan bij de meeste Javaansche ge— 
dichten. Uit een en ander volgt echter dat wij, bij het vertalen of afschrijven 
van eenig handschrift, vaak als op de vingers moeten uitrekenen in welke maat 
het gedicht is opgesteld, om daarna te onderzoeken òf er en zoo ja welk woord is 
uitgevallen. Hierbij komt dan nog dat een oorspronkelijk Kawi- of Javaansch 
woord door latere afschrijvers vaak met een korter of langer Balineesch woord 
is weergegeven, nu en dan zelfs met veranderden eindklinker. Wil men dus 
het metrum herstellen, dan is men genoodzaakt om òf het oorspronkelijk woord 
terug te zoeken òf op eigen autoriteit het verbroken evenwicht te herstellen. 
Ieder zal begrijpen wat een tijd hiermede vaak verloren gaat en hoe nien wel 
een goede dosis geduld en lust tot onderzoek hebben mag om niet eindelijk 
misinoedig de pen neer te leggen. 
Over de Taal, waarin deze volksgeschriften zijn opgesteld, hebben we reeds 
met verreweg een enkel woord gesproken. In het algemeen kan gezegd worden, 
dat zij voor verreweg het grootste gedeelte bestaat uit een meer of minder verward 
mengsel van Balineesch en Javaansch, in zooverre n. l. onder dit laatste de taal ver— 
staan wordt, die vóór den val van Mádjá-Pahit ginds gesproken werd (Oud-Javaansch) 
en die meer dan de hedendaagsche met Kawi-woorden was opgevuld. De inlanders 
zijn gewoon om alle woorden, die niet direkt Balineesch zijn, eenvoudig als Kawi 
(1) Zie ook. nog de voorbeelden bij de versmaten in de Mégantakâ voorkomende. 
(2) Zie over deze teekens o.a, de Voorrede van de Bàrtá-Joedú, vertaald door A. B. Cohen 
Stuart. 
