Ee 90 ag 
volkenregt. Ross staafde dit gezond beweren met een citaat uit de Vavel, Droit 
des gens Liv 3. ch. 2. Doch, gaat de ex-Directeur voort, de Europesche inwoners 
van Chinsura verkeeren in een geheel bijzonder geval, Zij staan tegenover de 
Engelschen niet vijandig. Zij waren feitelijk en noodwendig onder bescherming 
van het Engelsche Gouvernement, reeds vóór de vermeestering van Chinsura. 
Deze eigenaardige toestand sproot voort uit een tractaat, hetwelk de Hollandsche 
Compagnie met den Nabob of Sabandar van Bengalen gesloten had tegen het einde 
van 1759. Want bij dit tractaat verbonden zich de Hollanders geen oorlog noch 
oorlogstoerustingen in Bengalen te’ maken, en niet meer dan 125 Europeesche 
soldaten in hunne factorijen daar te land, onder de wapenen te hebben. Hetis 
onnoodig, zegt Ross, te vragen of dit verdrag nog vigeert. Dit is zeker: altijd 
zijn de Hollanders deze bepalingen getrouw nagekomen. Tijdens de aanvallen 
van d'Accoits en Robbert (Y) heeft men zelfs het bepaalde aantal soldaten niet 
overschreden. Want voor de bescherming tegen vreemde vijanden had men 
altijd het oog op het Engelsche Gouvernement, of, wat inderdaad hetzelfde is, 
op het Moorsch Gouvernement, staande onder Engelschen invloed. 
Doch er was meer, en Ross, hetzij hij twijfelt aan de deugdelijkheid zijner 
redeneering, hetzij hij den invloed duchtte der onaangename herinneringen, welke 
een verwijzing door Hollanders naar dit tractaat bij de Engelsche Compagnie 
moest opwekken, beroept zich verder alleen op het billijkheidsgevoel der over— 
winnaars, Vele van Chinsura’s Europeesche ingezetenen, thans op hun woord 
krijgsgevangenen, zijn zonder geld, zonder vrienden, zonder eenige hulp in Eu— 
ropa. Waar zullen zij bijstand vinden? In de diepste ellende stort hen uw bevel. 
Wie iets bezit, (nadat zij zooveel door den oorlog hebben verloren) bezit dat 
in huizen, land en ander onroerend goed. Moet dit alles thans door de eigenaars 
verkocht worden? Geen vierde deel der waarde zullen zij dan er voor ontvangen, 
en volkomen geruïneerd zullen zij zijn. Daarenboven, tal van hen zijn gehuwd, 
de meeste met inlandsche kinderen. Moeten de echtgenoten vertrekken, zij zul 
len verpligt zijn vrouwen en kinderen achter te laten, of hen bloot te stellen 
aan het gevaar van een zeereis in oorlogstijd, En dat alles, terwijl hun de 
middelen ontbreeken om, in Europa aankomende, zich van het noodige te voor— 
zien. Verder wijst de zorgzame Directeur op de mogelijkheid, dat de gevangenen, 
ingescheept aan boord van Engelsche vaartuigen, door schepen van een vijan- 
delijke natie (Franschen) gevangen worden genomen, en afgezet op Mauritius, op 
eenige plaats in dmerika of elders, en daar, van alle bekenden ver verwijderd, 
ten prooi zullen vallen aan de diepste ellende. Last, not least, vraagt hij, zal 
dan de tegenwoordige oorlog eeuwig duren? Weet men reeds op welke voor- 
waarden er vrede komen zal? Is het niet mogelijk, die. profetie lezen wij 
(1) Waarschijnlijk in 1769. Deze fransche officieren stonden in dienst van het Moorsch Gou- 
vernement, 
