DE VERMEESTERING VAN CHINSURA IN 1795. 
De vermeestering van Cinsura in 1781 was de Nemesis geweest van den 
aanval op de Hoogly in 1759. Warren Hastings had het tooneel zijner grootheid 
in den aanvang van 1785 verlaten, nadat hem zeker nog het berigt geworden 
was, dat de verovering der Hollandsche bezittingen in Bengalen, door het tractaat 
van Parijs (20 Mei 1784) was te niet gedaan. Doch won bij dien vrede de 
de H., O. I. Comp'® hare Bengaalsche factorijen al terug, de winst, aldaar ge- 
maakt, stond in geen verhouding tot de verliezen elders geleden. Voor het 
vernieuwd bezit der verloren posten in Bengalen moest zij, gelijk bekend is, o. a, 
afstand doen van Negapatnam, den sleutel van Ceilon en nu de laatste oorlog den 
jammerlijken toestand haren verdedigingsmiddelen had blootgelegd, nu haar 
prestige in Azie gebroken was, liet het zich verwachten, dat zij, alleen zoolang 
het den sterkeren nabuur goed dacht, zich in het bezit der gewesten zou mogen 
verheugen, welke zij, als bij gratie, had terugerlangd. 
’t Was echter niet alleen een Verschil in physische krachten, hetwelk de 
Eng, en de Hollandsche Compagniën in Bengalen onderscheidde, hemelsbreed was 
ook het verschil in beginselen van bestuur, Dit laatste was waar te nemen van 
den aanvang der vestigingen af. Behalve Engelschen en Hollanders vond men 
in Bengalen ook Fransche, Deensche, Portugeesche en Embdensche factorijen. 
Maar in tegenstelling van alle anderen werden alleen de Engelschen van den 
beginne af door de gedachte beheerscht om zich nimmer onder de suprematie 
der Inlandsche vorsten te buigen, Dit had aanvankelijk hunne verdrijving ten 
gevolge, doch het deed hen ook later des te krachtiger optreden en reeds in 1755 
moest de aftredende Directeur van Chinsura verklaren: „de Engelsche natie drijft in 
„Dheeca, alwaar zij zich sedert A°. 1723 voor de tweede maal heeft nedergezet, 
„ja zelfs thans in geheel Bengale verre de grootste negotie”(t), Dit niet alleen. 
Dezelfde autoriteit bekent tevens, dat in 1755 de Hollandsche Comp vergeleken 
bij die der Engelschen, zeer weinig in Bengalen in te brengen had. Blinde ve- 
neratie voor de jaren lang gevolgde grondbeginsels, waarvan het doodzonde 
geacht werd te wijken, heet Zaillefert de oorzaak van dit verschil, En waarin 
grondde zich die vasthoudenheid bij mannen anders naauwlettend. genoeg om, 
waar het getij verliep, de bakens te verplaatsen? 
Ontbrak het der Compi® aan kennis van land en volk? Was het prestige 
der Indische regering zoo overweldigend, dat der Hollandsch Compi® eerbied werd 
(1) Taillefert, Memorie pag. 158, 
