BE 20 
„werd niet voorkomen en de soldaat, gehouden om den nacht in het fort door te 
brengen, schepte uit die vrijgevige bepalingen alleen den moed om „door het 
„dorp te gaan zwerven en te rinkelroijen naar welgevallen.” Zoo werd door 
hem „de magt in dronkenschap, dobbelen en ontugtigheden doorgebrast, werd 
jin die noeturne bijeenkomsten, als de dampen van den drank naar het hoofd 
„vloogen, het minste ongelijk ten breedste uijtgemeten en ’s anderen daags was 
„men van de debauche gemeenlijk zo gefatigueert, dat de minste oefening in den 
„wapenhandel als een ondragelijke last werd aangemerkt en ook weseulijck bij 
„velen niet uitgestaan kon worden. De order, dientengevolge uijtgegeven, dat alle 
„militairen, zo onderofficieren als manschappen, onverschiliig of zij piket hadden 
„of niet, verplicht zouden zijn in de loge te vernachten, hoe billijk ook, vond 
„zelfs tegenstand bij hen, van wien men verwachten kon, dat zij den tucht zou- 
„den helpen handhaven (t)” Wat erger was, men gaf aan deze onbillijke klagten 
toe en de Directeur Keorssehoom gaf den onderofficieren nog meerdere vrijheid. 
Doch „toen het nieuwtje van dezen order af was, matigden zich de korporaals 
„de rechten toe aan de onderofficieren toegekend en was het garnizoen des 
‚nachts overal elders, dan waar het behoorde te zijn” Blijkbaar durfde de 
Directeur Zuillefert de zaak niet aan. Toen de ongeregeldheden hem ter oore 
kwamen, en zij moeten hem op het niet uitgebreid Chinsura wel aanstonds 
bekend zijn geworden, achtte hij het „de pijne niet waardig, aangezien hij toch 
„spoedig de plaats verliet, zich de zaak aantetrekken”, Hij droeg eenvoudig de 
moeijelijkheid aan zijn opvolger over. Doch deze was, evenmin als zijn voor- 
ganger, de Hercules, magtig om zulk een Augiasstal te reinigen. 
Dat bij zulk een verschil tusschen de Hollandsche en Engelsche kolonieën, 
zoowel wat den inwendigen als wat den uitwendigen toestand betrof, de fabel 
van den aarden en ijzeren pot, ook aan het zamengaan dezer twee magten zou 
bewaarheid worden, liet geen twijfel over. Zulks geschiedde dan ook. Al ver— 
zet zich het nationaal gevoel tegen de belijdenis, dat uit Batavia en Holland, tot 
drie malen toe, de stoot uitging, welke Chinsnra in gevaar bragt, de waarheid 
dwingt dit feit te erkennen. Onbegrijpelijk is het, dat niet reeds na den ver— 
raderlijken aanval in 1759, te Batavia in vollen vredestijd tegen de Engelsche 
kolonie beraamd, dat toen niet reeds five een eind maakte aan het zelfstandig 
bestaan onzer factorijen. Waarschijnlijk had de geniale veldheer grootere dingen 
te verrigten en begreep hij, dat de vernederde kolonie zijner Compagnie niet 
zou ontgaan. De aanval in 1781 was het gevolg van den oorlog door de Re- 
publiek uitgelokt, een oorlog, zó0 ondoordacht en roekeloos dat hij zijn wederga 
slechts vindt in dien, welken Frankrijk aanving in 1870. En in 1795, 
toen Chinsvra ruim zes weken voor de officiele vredebreuk aangevallen en ver- 
overd werd, was het de onderliggende staatspartij, die den vreemdeling riep, 
Ù) Taillefert, Memorie p. 198, 
