sd 

59 
Radja's te doen heeft, of met een, die beide namen vereenigd draagt, en wat 
Adoe Amang daar voor rol speelt is heelemaal duister. Voor 't overige, hoe kort 
het daar medegedeelte verhaal (Pleyte Bat. Vert. Aant. 18, pag 281) ook zij, in 
hoofdzaak stemt het toch vrijwel met het hier gegevene overeen. De lezing van 
von Brenner vertoont belangrijke afwijkingen, en ik vrees, dat het door genoemden 
heer wel wat heel romantisch is aangekleed. 
Vreemd is overigens in de verschillende verhalen de samenkoppeling van 
maanmythe, landontginning en, euphemistisch gezegd, medisch onderwijs. 
Hier kan moeilijk iets anders zijn dan samensmelting van twee mythen, 
die beide evenwel op Béroe Dajang betrekking hebben 
't Moet ieder opvallen, hoe de Dajangfiguur meer dan oppervlakkige 
gelijkenis vertoont met de bekende Dewi Cri der Jav-nen. Wel onderwijst deze vooral 
in laodbouwzaken, en is in ’t Kar. verhaal sprake van onderwijzing in zieken- 
behandeling, toch is merkwaardig. dat aan dat onderwijs voorafgaat eene in details 
nauwkeurige beschrijving van de ontginving van een veld, met al de technische 
benamingen voor de verschillende werkzaamheden Ook is er sprake van ’t planten 
van allerlei nuttige gewassen, vooral van die welke als poeloengén bij de verschil- 
lende plechtigheden eene rol spelen. Ik vermoed, dat ook dit gedeelte oorspron- 
kelijk den vorm heeft gehad van een pédah of leering. 
Dat ook de landbouw afhangt van de-levenwekkende Dajang is duidelijk. 
Merkwaardig is wel dat het hoofdprodukt van den landbouw, de rijst, ook bij 
godsdienstige handelingen als Bëéroe Dajang wordt aangesproken en zeer eerbiedig 
behandeld. Zij is dan ook eigenlijk de gematerialiseerde en geconcentreerde Dajang, 
op haar beurt weer levenwekster en levenonderhoudster Overigens verwijs ik 
nogmaals naar de weldra te verschijnen studie van den den heer N., die ook 
belangrijke opmerkingen over 't woord Dajang bevat. 
Nog moet hier even eene belangrijke vraag gesteld worden: Is si Dajang 
eene oorspronkelijke conceptie, nl. in dien zin, dat ze als algemeen M. P. ook 
door de Bataks reeds uit hun stamland is meegebracht ? 
Ofschoon niet afdoend te bewijzen, acht ik het wel waarschijnlijk, gegeven de 
algemeene verbreidheid van t woord jang (godheid, geest enz.) in zijne verschillende 
vormen, gegeven ook de gewichtige plaats, die het woord (als drager van ‘t 
begrip) in het godsdienstig denken der Bataks inneemt. Zoo ergens, dan ligt 
in de vereering van Dajang iets van echte religie. Aan den anderen kant is 
evenwel zonneklaar, dat op den vorm van het tegenwoordig verhaal (en dit geldt 
_ alle verhalen van deze soort, ook v.a. Doenda Katekoetën en ’t nog te behandelen 
Radja Kéténgahën) het Maleisch invloed heelt gehad. Bij de behandeling van 
laatstgenoemd verhaal hoop ik dit punt nader te bespreken. 
| Het gedeelte, handelende over het terugroepen der téndi, zal vanzelf in de 
aanteekeningen nadere toelichting vinden, zoo“at ik nu gevoegelijk tot mededeeling 
van den tekst kan overgaan. 
