104 
„plaats voor zout bij lajaps, voor sirih bij bladeren, voor pinangnoten in z'n geheel, 
„voor gambirkoekjes in z’n geheel.” 3) | 
Toen schreide de zoon van (onzen) grootvader, Radja Këténgahén, hij kwam 
naar beneden en ging heen den heuvelrug Sibolangit op, het kruispunt der wegen 
naar ’t Westen naar 't Oosten, naar ’t gebied der Toba's, naar dat der Maleiers 
Daar ’t al middag was, dacht zijn grootvader, Datoek Roebija Gande 4): 
„He, nog is mijn kleinzoon niet thuis komen eten,” hij zond (dus) boodschappers, 
vijftig min twee 5) in getal. De vijftig min twee boodschappers gingen op weg, 
zij vonden hem niet in de pantangën (lett. zij vonden hem, niet in de pantangën 
zijnde). Zij gingen hem zoeken, en troffen hem aan op den heuvel Sibolangit, den 
kruisweg naar ’t Westen, naar 't Oosten, den kruisweg naar ’t land der Toba's, 
naar dat der Maleiers. 
„Laten we naar huis gaan om te eten, o, mijn vorst; de rijst is al in de 
soempit gedaan, de palmwijn in de kitang.” 
Toen ging hij naar huis om te eten. Toen hij verzadigd was van eten en 
drinken, zeide zijn grootvader, Datoek Roebija Gande: „vadertje ! wat schort er aan ? 
de rijst wasal vroeg in de soempit gedaan, ’t is laat nu ge ze eet, de palmwijn was 
al vroeg in de kitang gedaan, 't is laat nu ge dien drinkt’ — „Niets bizonders, groot- 
vader! ['t Is] omdat, toen de dochter van Dibata naar de rivier ging, zij zinspe- 
lingen maakte juist op mij, die in de pantangëén aan ’t studeeren, aan ’t lezen 
was.” — „Als het dàt is, vadertje, dan zal ik haaw oproepen”. Hij sprak het 
oproepfurmulier uit. Daar kwam de dochter van Dibata. 
„Wat werk is er om te doen, grootvader?” zei de dochter van Dibata tot 
haar grootvader Datoek Roebija Gande. 
„Niets bijzonders, moedertje! Jou heb ik wat te vragen; je hebt, zoo 
verluidt het, gister zinspelingen gemaakt op mijn kleinzoon, dat hij studeerde 
en in de tooverboeken las, in de pantangën séndi gading van zeven verdiepingen.” 
3) Der langen Rede kurzer Sinn is: wat heb je er aan, als je niet getrouwd bent. 
Is men nl. getrouwd, dan heeft men een djàboe (ruimte voor een gezin), een eigen huis- 
houding, en als kenmerken van eene ordentelijke, geregelde huishouding naar Bataksche 
opvattingen zijn de hier opgesomde van ’t grootste belang. Gantang en lajap zijn maat- 
of hoeveelheidsnamen, en zien op zulke hoeveelheden als direct voor ’t gebruik noodig 
zijn. Zie voor de hoeveelheid ongeveer, aant. 20). 
4) Deze naam kwam ook reeds in ‘t verhaal van D. K. voor, daar als benaming 
van een brongeest, doch hier ongetwijfeld als de opperste godheid, als de émpoeng Boetara 
in ’t verhaal van WesrerBere. De naam is mij onverklaarbaar, ook wanneer men in 
plaats van roebija roembija leest. Uit de uitspraak van Gande als gan en de, niet naar 
Kar. trant ga-nde blijkt dat de naam geen Karo'sche is. Waarschijnlijk is ze uit het 
Mandelingsch overgenomen. 
5) Deze verouderde wijze van tellen is nog alleen in verhalen gebruikelijk (zie 
ook ’t aantal der „bekoorlijkheden” van beroe Sindar Mata-ni-ari), en bepaalt zich meestal 
tot het aantal stormwinden, en het aantal gendang-wijzen. 

