XI 











plaatsen; b.v. ik heb gezien, haoe karé tian of tianá, hij is gekomen, 
nia mai Óna of na. 
In plaats van »úna’’ bezigt men dikwijls »na’’ als het werkwoord op 
een klinker eindigt. Dit doet men steeds in Fialaran, aan de panté zegt men 
_ steeds Óna; tian en óna beteekenen ook reeds, val” b.v. haoe karé 
na, haoe karé tian, ik zie het al, nia mai öna, hij komt reeds. 
Wanneer het verleden uit een of ander woord of uit den zin reeds 
genoegzaam blĳkt, worden »tian en ona’ gewoonlijk weggelaten; b.v. hij 
is gisteren gekomen, nia mai horschik; hĳ is pas gekomen, nia 
_foïn mai 
Het hulpwerkwoord »zullen” wordt vertaald daar »atoe” of »lee” 
b.v. ik zal gaan, haoe atoe ba, haoe lee ba, ook soms door »sain”. 
Voor ons »zouden” wordt ook atoe gebezigd; b.v. als hij niet belet 
__was zou hij komen, naäk nia la sohan, atoe mai. 
Om de gebiedende wijs uit te drukken, plaatst men dikwijls de woordjes, 
ba, lai, tiá achter het werkwoord, b.v. matoedoe ba, laat zien; mai 
lai, kom; soè tia, gooi het weg. 
De verbiedende wijs wordt uitgedrukt door ketta; aan de panté zegt 
men ook ketta oli, hetgeen op Fialaran nooit gebruikt wordt. 
De aanvoegende wijs wordt uitgedrukt door, atoe b.v. dat hij spoedig 
_ kome, nia atoe mai lailais; hij verlangt day gij gelukkig zijt, nia 
nakaraoatoe diak ook door, ba achter het werkw. te plaatsen b.v. nia 
_nalo ba hij doe het, laat hij het maar doen; nia nola ba hij neme het. 
In ontkennenden vorm bezigt men ketta b.v. dat hij niet valle, nia 
_ ketta monoe. Er is in het Tettum geen lijdende vorm; b.v. de muis 
__ wordt gevangen door de kat moet worden omgezet in: de kat vangt de muis, 
_boesa kohi lahö. [ 
| In het verleden deelwoord nochtans neemt het werkwoord ook eene lij- 
dende beteekenis aan zonder verandering van vorm, b.v. taka, sluiten; haoe 
_taka oda matan, ik sluit de deur; oda matan taka de deur is geslo- 
ten. De persoon door wien de handeling verricht wordt, wordt niet uitgedrukt. 
Het Wederkeerig Werkwoord. 
Het wederkeerig voornaamwoord wordt voor alle drie personen enkel- 
_en meervoud vertaald door »aan” (zie het wederkeerig voornaamwoord.) Elkander 
_ wordt vertaald door maloe b.v. zij helpenelkander, sia toeloen maloe. 
houdt elkaar vast, kaèr maloe. 
Het Onpersoonlĳjk Werkwoord. 
Bij deze werkwoorden wordt ons woordje „het” niet vertaald, b.v. het 
dondert, koekoer. 
