20 
Pe’ »nog, ook maar”, versterkt hier de beteekenis van ké, en is te 
zamen daarmede weer te geven met »zoodra maar’. 
De encliticae (m)ai en (m)ako worden toegevoegd aan werkwoorden 
van beweging, al naar dat de beweging wordt geacht naar den spreker toe of 
van hem af gekeerd te zijn. Iets dat grooter wordt, opwast, zal doorgaans als 
(m)ai »herwaarts” te groeien worden voorgesteld. 
Ngaranan, passief van ngaran »>naam”’. Het achtervoegsel an 
vormt het passief der werkwoorden die in het actief indirect overgankelijk zijn 
en hun voorwerp met het voorzetsel a regeeren. Men zegt dus: ng umaran 
a si toja'ang »het kind een naam geven’; tumimboiasitjawajo 
>het paard vasthouden", timboian-io’ si tjawajo »het paard wordt 
(worde) vastgehouden”. 
Met de pron. suff, verbonden: si toja’ang anio’ ngaranangku 
Lonto’, »ik noem dit kind L.”; si tjawajoanio’ timboianu »dit 
paard wordt door u vastgehouden”. 
Ngaranano in Tjombangan; de enclitica o drukt hier den 
historischen tijd uit; 1* heeft hier de functie om het middel aan te wijzen, 
dus »benoemd met K.”; tinong keitju im pati si munte anio’ »ik 
heb met een bijl dezen lemon-boon omgehakt”. 
Sapaka (klemt. op sa) »wat betreft, aangaande’, met sa gevormd van 
apa »wat, welke”, sapa, id, Het achtergevoegde ka, in het Makela'i- 
dialect kém (dus: sapakëém) is in dit woord en eenige andere een vast 
bestanddeel geworden. Daar waar het niet met het woord is samengegroeid, 
is het meestal te vertalen met »toch”; het wordt dan gebruikt om aan te 
duiden dat iets tegen het oorspronkelijke plan of tegen de verwachting, tòch 
geschiedt, bijv. wene’ka (wene'këém)ëéng kanënta »wij zullen tòch 
rijst eten’; niindoka iSémb&él si tjawajo »S. heeft tòch het paard 
genomen’, pituka se ko’ ko’ta »onze kippen zijn tòch zeven’ (het valt mee). 
Marae kakëéli pénganön; marae »bovenmate, zéér, buitenge- 
woon’, van rae »anders, verschil, variatie”. Bijv. marae katowo sia 
„buitengewoon leugenachtig is hij’. 
Kakëli van këli »veel”, kak&li »hoe veel! welk eene veelheid, 
welke eene menigte!” 
Pénganëén, van kan »eten”, bet. »hetgeen gewoonlijk wordt gege- 
ten”, zooals péngëlëépën »hetgeen gewoonlijk wordt gedronken”, van élëp 
»drinken”’. 
A si tjatarenape’ 1 nitjuman »op zijn eersten keer pas, van te 
hebben gegeten”. Katare of katare-tare »de eerste in tijdsorde’’; het 

