18 



meer leveren dan zij reeds vroeger hadden gegeven. De Galelareezen zijn zeer 

 moeilijk aan 't vertellen te krijgen; zij gelooven dat, zoo zij in een verhaal 

 blijven steken, zij druipoogen zullen krijgen. Gezongen worden de verhalen 

 niet en ook niet onder elkaar verteld, als er een blanke bij is. Ook worden 

 de verhalen al schaarscher en schaarscher, omdat het uit is met de verre 

 zwerftochten, waarop de eilanders hier vroeger uitgingen. In 't Galela'sche en 

 Tobelo'sche zijn nog vele geroofd en uit Banggai, Soela, Saleijer; naar diestreken 

 strekten zij vroeger hunne zwerftochten uit; eerst sedert de Gouvernements-stoom- 

 schepen op de zeeroovers jacht gemaakt hebben, is het met de zeerooverij gedaan. 

 Vandaar dat van het nu levend geslacht nog maar enkele ouden kunnen verhalen 

 van verre rooftochten, die zij hebben meegemaakt, en onder die ouden zijn velen 

 ook niet tot duidelijk vertellen in staat. Er is weinig oorspronkelijks in de Gale- 

 lareesche verhalen, behalve de geschiedenissen van heksen en weerwolven, zelfs 

 de verhalen van de Voorouders zijn, geloof ik, voor een groot deel uit andere 

 streken medegebracht. De taal waarin de verhalen eigenlijk leven, is het Terna- 

 taansch. Ook in het verhaal van Ngöfa Rikisa zijn alle namen Ternataansch en 

 als er eens een bijzonder geliefde uitdrukking, of een bewonderd gesprek in voor- 

 komt (bijv. het gesprek van den Garoeda met Ng. R.), dan worden die gedeelten 

 in het Ternataansch voorgedragen, al vertelt men overigens ook in de eigen taal. 

 De Lodareezen, van wie dit verhaal afkomstig is, maakten hunne vroegere roof- 

 tochten meestal naar de Sangir- en Talaut-eilanden en naar Kema en Gorontaïo. 

 Het zou dus best te verklaren zijn, wanneer in hunne verhalen sporen van over- 

 eenkomst met verhalen uit die streken aan het licht kwamen." 



Tot zooverre de Heer Van Baarda, wien ik hier gaarne mijn dank breng 

 voor zijne belangrijke inlichtingen. Dat hij met zijne laatste gissing de waarheid 

 heeft getroffen, bewijzen de volgende overleveringen van dit verhaal, die in de Mina- 

 hassa zijn bekend en mij zijn medegedeeld door de Minahassische onderwijzers H. 

 Kolondam, een Tou nDano, C. Koemowal, een Tou mBulu, en M. Kalengkongan, 

 een Tou mPakëwa. 



Het Dano'sche verhaal luidt aldus: 



I. Er was eens een kolano (dorpshoofd) die na reeds langen tijd getrouwd 

 te zijn geweest, één zoon kreeg. Op den dag zijner geboorte at de jongen reeds 

 een heele kam pisang Ambon (eene groote soort) op, den volgenden dag een ge- 

 heele tros, den derden dag i/ 2 gantang rijstepap, vervolgens had hij eiken dag een 

 gantang noodig (een gewoon mensch doet daarover minstens 5 dagen), en toen 

 hij ook daaraan niet meer genoeg had, konden zijne ouders hem niet meer onder- 

 houden. Hij kreeg den naam Kombangen (e). Toen nu ook de onderhoorigen 

 van den Kolano niet meer voldoende konden helpen, zocht zijn vader een middel 



(e) Boel. van kombang „maas;", Ponos. Beat. San?, il ., kombangen, Sang. kombangeng, „veelvraat," 

 Sang. makombang, „gulzig." 



