VI 



Immers, men zou van den uitgever kunnen verlangen, dat hij tevens den inhoud 

 juridisch, historisch, ethnographisch en linguïstisch nader toelichtte, dat hij althans 

 een poging deed tot beantwoording van de tallooze vragen, waartoe elke bladzijde, 

 elk artikel van dit in zoo vele opzichten merkwaardige wetboek aanleiding geeft. 

 Doch voor zulk een toelichting zou, behalve een zekere algemeene juridische kennis, 

 waarover ik niet beschik, vereischt worden een uitgebreide bronnenstudie, voor- 

 namelijk van de onuitgegeven oud-Javaansche Avetboeken, waartoe mij thans, te midden 

 van ambts werkzaamheden van geheel anderen aard, de tijd ontbreekt. 



Dit ter verklaring, en zoo noodig ter verontschuldiging, dat ik de mij opgelegde 

 taak niet ruimer heb opgevat. 



De weinige aanteekeningen, achter den tekst gevoegd, bedoelen geenszins 

 eene volledige toelichting tot dit wetboek te geven ; ze kunnen slechts dienen om 

 den lezer een overzicht van de in de Pëpakem verwerkte stof te verschaffen, en 

 den belangstellende den weg tot verder onderzoek te effenen. Hoezeer ook overtuigd 

 dat daarmede in geen enkel opzicht wordt gegeven wat men zou kunnen eischen, 

 meende ik toch deze aanteekeningen niet achter te mogen houden, al ware het alleen 

 om aan anderen veel tijdroovend zoeken en naslaan te besparen. 



In het Register zijn zooveel mogelijk al de technische termen opgenomen, 

 die in den Hollandsen en en in den Javaanschen tekst van de Pëpakem gevonden worden. 



Over de gebruikte handschriften valt weinig op te merken. De H o 1- 

 landsche tekst is ontleend aan het in 't oud archief alhier berustende exem- 

 plaar, door de Regeering voor dit doel ten gebruike afgestaan (Not. Bat. Gen. 

 XXXVIII, 1900, p. 114). Het krullige, maar fraaie schrift was zeer duidelijk, 

 zoodat slechts zelden onzekerheid omtrent de juiste lezing ontstond. In die weinige 

 gevallen moest ik, bij gebrek aan materiaal ter vergelijking, een vrij willekeurige 

 keuze doen tusschen twee of drie mogelijke lezingen. Overigens is de spelling van 

 het manuscript, ook waar die inconsequent was, zoo getrouw mogelijk gevolgd. 

 Aangezien in het manuscript nu en dan naar andere plaatsen van den tekst 

 verwezen wordt, moest de paginatuur van het handschrift in den gedrukten tekst 

 worden aangegeven. Dit is geschied door middel van vette cijfers, tusschen haken 

 ingevoegd; in de aanteekeningen en in het register is daarmede evenwel geen 

 rekening gehouden. Van het in 't manuscript achter den tekst gevoegde register 

 is bij de samenstelling van het gedrukte register geen gebruik gemaakt, omdat 

 het voor mijn doel te beknopt en te weinig systematisch geordend was. 



De Javaan sche tekst is ontleend aan het manuscript, in 1895 door 

 den Heer De Nooy aan Dr. Brandes geschonken. Dit folio-handschrift, groot 57 1 / 2 

 pagina, is weinig geschonden, maar de inkt is zeer verbleekt. Het is geschreven 

 met een iraaie staande letter in een schrift, dat wel als Tjeribonscb schrift wordt 

 aangeduid en door enkele eigenaardigheden, den vorm van de da, ta, dja en vooral 

 van de nga, en van eenige pasangan's (pasangan da, la, nja, ba en la), afwijkt van 



