VII 



het hedendaagsche Midden-Javaansche schrift. Voor den druk is de gewone cursieve 

 Javaansche drukletter gebezigd. Een poging om, in overeenstemming met het 

 handschrift, de pasangan-/a door de zgnd. pasangan la-moerda weer te geven, moest 

 weldra worden opgegeven, omdat ter drukkerij niet genoeg van deze letters 

 voorhanden waren. Ook de spelling vertoont enkele, trouwens voor West-Java 

 typische, eigenaardigheden, waarvan de meest opvallende zijn : het niet schrijven 

 van den neusklauk in de klankcombinaties van neusklank -f- klemletter, en het 

 willekeurig weglaten of schrijven van de wignjan (dus bv. aligi in plaats van 

 alinggih, kali in plaats van kalih enz.). 



( )ok dezen. Javaanschen, tekst heb ik zoo getrouw mogelijk doen afdrukken, 

 alleen daar een kleine wijziging aanbrengend, waar naar 't mij toescheen omtrent 

 de juiste lezing geen vergissing mogelijk was. Waar ik slechts dit ééne handschrift 

 ter beschikking had en bovendien de taal van dit boek eigenaardige moeilijkheden 

 oplevert — er komen woorden in voor, die in geen der beschikbare woordenboeken 

 worden gevonden -.meende ik mij van tekstkritiek te moeten onthouden. In hoe- 

 verre de in de Leidsche bibliotheek aanwezige handschriften van de Pëpakëm (1) 

 voor de tekstkritiek eenig nut opleveren, zal eerst later kunnen blijken. 



De verschillende Javaansche artikelen en passages zijn zooveel mogelijk 

 parallel met de overeenkomstige Hollandsche geplaatst. 



Terwijl over 't algemeen de inhoud van beide teksten volkomen overeenstemt, 

 en de Hollandsche een getrouwe vertaling van den Javaanschen bedoelt te geven, 

 is toch op enkele plaatsen de eerste, blijkbaar met opzet, uitvoeriger dan de laatste ; 

 dit geldt natuurlijk niet van die gevallen waarin, zooals bv. op p. 68, de Javaansche 

 copiist bij vergissing eenige artikelen heeft overgeslagen. 



Een nauwkeurige vergelijking van beide teksten zal leiden tot de erkenning, 

 dat de Hollandsche vertaling — enkele vergissingen daargelaten - - in hooge mate 

 onzen lof verdient : met verbazing constateert men het feit, dat in de tweede helft 

 der achttiende eeuw er menschen op Java gevonden werden, die genoeg Javaansch 

 kenden om deze dikwijls moeilijk verstaanbare rechtsregels zóó juist in 't Hollandsch 

 weer te geven : al moge ook de eigenlijke kracht van sommige woorden niet altijd 

 gevoeld zijn, de ziu, de bedoeling, werd zelden misverstaan. Tegenover het in vele 

 opzichten baanbrekende werk door Radfles verricht, mag door ons met eenige 

 voldoening op deze in 1768 tot stand gekomen Hollandsche vertaling van de Pëpakëm 

 Tjërbon worden gewezen. 



G. A. J. Haziu. 



Weltevreden, December 1904. 



(1) Zie Prof. Vreede. Catalogus van de Javaansche en Madoereesche Handschriften, p. 353 rot 368 

 en Dr. II. H. Juijmsoll, Catalogus van de Maleische en Soendaneesche Handschriften, p. 303. 



