INLEIDING. 



Ontstaan van de Pepakem. 



Toen de Compagnie zich met »de zaaken van Cheribon" begon in te laten, 

 vond zij daar een zeer verwarden, onordelijken toestand. De verschillende onder- 

 ling onafhankelijke prinsen -- eerst twee, later (sedert 1681) drie, en sedert 1697 

 zelfs vier — oefenden elk in zijn gebied een vrijwel despotisch gezag uit ; naijverig 

 op elkaar, twistten zij bij iedere voorkomende gelegenheid om den voorrang en 

 trachtten tot in allerlei kleinigheden zich de een boven den ander te verheffen, 

 waardoor gemeenschappelijk overleg of samenwerking in zaken, het algemeen be- 

 lang betreffende, geheel en al was uitgesloten. Niet 't minst in de rechtsbedeeling 

 deden zich de nadeelen van zulk een bestuur gevoelen: van een eigenlijk gezegde 

 jurisdictie was geen sprake; elk der prinsen placht »uijt eigen hoofden zijn volk 

 te richten en ter doodt te verwijsen", geheel naar eigen willekeur dus recht te 

 spreken, zonder zich veel te bekommeren om de bestaande (Javaansche) wetboeken of 

 de uitspraken der volgens oud gebruik met de rechtspraak belaste mantri's. Daar 

 zulk een ongeregelde toestand de voor een profijtelij ken handel onmisbare rechts- 

 zekerheid onmogelijk maakte, is het alleszins verklaarbaar dat de Compagnie, zoodra 

 zij kare aandacht aan Cheribon ging wijden, reeds dadelijk en bij voortduring er 

 naar streefde daar meer geregelde verhoudingen in 't leven te roepen en de willekeur 

 der prinsen te beperken, door hen, zoowel wat 't bestuur in 't algemeen als de 

 rechtsbedeeling in 't bijzonder betrof, aan zekere voor hen allen gelijkelijk geldende 

 vaste regels te binden. 



Dat streven vond uitdrukking in een reeks van contracten, door of onder 

 invloed van den vertegenwoordiger der Compagnie met of tusschen de Cheri- 

 bonsche vorsten en prinsen gesloten. De residenten (petor's), onder wier invloed 

 of leiding die contracten tot stand kwamen, gingen daarbij uit van bei onge- 

 twijfeld juiste standpunt, dat de oude (d. i. dus de oud-Javaansche), doch destijds 

 door de despotische willekeur der onderling onafhankelijke prinsen verwaarloosde, 

 rechtsgebruiken den grondslag voor hunne regeling moesten vormen : zij beoogd. mi 

 geenszins ingrijpende hervormingen of Hollandsche rechtsgewoonten in fce voeren. 

 doch beperkten zich er toe orde, éénheid en vastheid in het Cheribonsche rechts- 

 wezen te brengen, de verschillende prinsen te noodzaken om in rechtszaken zekere 

 regelen als voor hen allen bindend te erkennen. Herhaaldelijk wordt dan nok in 



