125 



verschillende vedactie's van de Soerja alam, n.1. een door Raffles (History of Java, 



Appendix C), een andere door den Heer Van der Hout (in Bijdr. Kon. lust, 2, VI): 

 hierover zie men de belangrijke opmerkingen van Dr. Brandes in Not. Bat. Gen. 

 1804 p. 51. Overigens is. daargelaten enkele losse aanteekeningen. voornamelijk 

 van Dr. Brandes. hier en daar verspreid, onze eenige bron van informatie de 

 Catalogus der Javaansche en Madoereesche handschriften enz. van Prof. Veeede, p. 

 832 sqq. Den belangstellenden lezer voor bijzonderheden daarheen verwijzende, wil 

 ik hier slechts op eenige eigenaardigheden de aandacht vestigen, die ook met 't 

 oog o]) onze Pépakëm van belang zijn. 



In 't algemeen gesproken, vertoonen de bedoelde rechtsboeken. ze mogen dan 

 Soerja alam, Djaja Lengkara, Radjaniti of nog anders betiteld zijn, wat hun inhoud 

 betreft, groote overeenkomst; ze blijken alle compilaties, of compilaties van com- 

 pilaties, van dezelfde of nauw-verwante oudere rechtsboeken. 't Verschil ligt meer 

 in de kwantiteit, of ook in den vorm. Dit valt vooral dan op. wanneer men een 

 of meer dier wei-ken vergelijkt bv. met het door Dr. JoNKEB uitgegeven oud- 

 Javaansche wetboek; tal van artikelen, daar aangetroffen, vindt men hier terug, soms 

 nagenoeg volkomen gelijkluidend, soms blijkbaar naar de eischen der praktijk gewijzigd. 



't Grootste deel van den inhoud dezer wetboeken wordt ingenomen door de 

 verklaring van zekere oude rechtsternien. onder bepaalde hoofden vereenigd. Die 

 oude technische termen zijn gedeeltelijk oorspronkelijk aan de Sanskrt-wetboeken 

 ontleend, gedeeltelijk ook op Java zelf gefabriceerd (evenals zoovele eigennamen en 

 staande uitdrukkingen in de nieuw-Javaan sche lakons en serat-kanda's voorkomend ), 

 waaruit volgt dat pogingen om ze direct etymologisch te verklaren, meestal schip- 

 breuk zullen lijden. 



Naast die technische rechtsternien vindt men ook andere, doch van deze 

 soms moeilijk te onderscheiden, vaste, staande uitdrukkingen, die sloka genoemd, 

 en dikwijls gebezigd worden ter kenschetsing van zekere misdrijven of vergrijpen, 

 of ook van den toestand waarin iemand door eigen of anderer misdaad komt te 

 verkeeren. Deze uitdrukkingen-- de naam geeft het reeds aan- zijn in oorsprong 

 niet anders dan sterk verbasterde en bedorven fragmenten van doka's (verzen) uit 

 de Indische wetboeken, die immers in het doka-metrum waren opgesteld. Hor 

 die Sanskrt-cloka's op Java konden blijven voortleven, is zeer begrijpelijk indien 

 men bedenkt, dat de alleroudste Javaansche wetboeken niet anders waren dan zulke 

 Sanskrt-vloka's met oud-Javaansche paraphrase. Intusscheu, in later tijd schijnen 

 ook zuiver-Javaansche verzen — niet alleen aan wetboeken doch ook aan zedekundige 

 en didactische geschriften ontleend --op eenzelfde wijze en met dezelfde bedoeling 

 als de eigenlijke [Sanski't] cloka's gebezigd, en daarom ook cloka's genoemd te zijn (1). 



Vele dier wetboeken bevatten een aantal casusposities, verhaaltjes of fabels 



(l) De nieuw-Javaansehe beteekenis van doka behoeft na bet bovengezegde geen toelichting, De 

 meeste sloka's in Winter's Samenspraken II voorkomend, zijn naar zijn eigen opgave ontleen.! aan dfl 

 Soerja ngalara, de Salokantava en de Djoegoel-Moeda <;zie aldaar p. 143J 



