De Papakkum of Wetboek van Cheribon. 



EERSTE GEDEELTE. 



HOOFDSTUK I (p. 19—31). Formaliteiten bij de procedure in 



acht te nemen. 



De Hollandsche tekst noemt dit hoofdstuk : »Articulen op het Procedeeren, 

 Avaeraen een der Procedeerende Partijen zig schuldig maekende, het Proces komt 

 te verliezen;"' in 't Javaansch heet het: »Poenika poepoetoesaning tiyang ngapabën". 



Vooraf gaan eenige bepalingen over vergoeding d.i. schadevergoeding 

 (schadeloosstelling) en boete. Over het tweeledige beginsel van schadeloosstelling 

 èn boete zal later, bij p. 57, gesproken worden. 



De verdeeling van een procedure in begin, midden en einde wordt reeds 

 op p. 9 aangetroffen ; men zie daarvoor p. 27. Wie — door een formeele fout 

 te begaan — zijn zaak verliest tijdens het midden of op 't einde van het proces, 

 is per se tot een dubbele schadeloosstelling (Jav. moetoeng of poetoengan) veroor- 

 deeld; geschiedt het in 't begin van het proces, dan komt voor de bepaling der 

 vergoeding in aanmerking of de aanklacht was lidarsa dan wel lokika, dat is dus 

 ook hier (cf. p. 135) of de aanklacht op een lichte verdenking dan wel op voor 

 den beschuldigde zeer bezwarende omstandigheden berustte. » Enkel vergoeden" 

 heet metokake saka wil. 



De termen, bij de taxatie gebezigd, zijn duidelijk. ï r i b a g a is het Sanskrt 

 tribhdga, het derde deel; samahita is het S. samahita, bijeengelegd, alles bij 

 elkaar gelegd. 



Bij p. 20 begint de opsomming van de zaken, die »een Proces decideeren", 

 d.w.z. van formaliteiten, die partijen tijdens het proces hebben in acht te nemen, 

 op straffe van hun zaak te verliezen, hoe eerlijk die ook overigens zijn mocht. 

 Terwijl de »manier van procedeeren" de voornaamste daarvan reeds terloops noemde, 

 zijn hier een veel grooter aantal, aan verschillende wetboeken ontleend, bijeen- 

 gebracht. Een kleine fout in den vorm, het niet verschijnen of het vergeten van 

 een der acten op een zittingsdag (1), het doorhalen van een letter in een dier 



(1) Op Bali verloor nog niet lang- geleden iemand zijne overigens rechtvaardige zaak. omdat 

 hij op den zittingdag, even vóór het begin van de zitting-, zijn surat kanda in handen van zijn tegen- 

 partij had gegeven. Dit staaltje werd reeds door Dr. Bkandes aangehaald 'Tijdsein - . Bat. Oen. deel 

 XXXII. p. 142 noot 1). 



