14»; 



hebben op den uitslag, in drie categorieën worden verdeeld, al naar gelang van het 

 gewicht van het vergrijp. Zoo onderscheidt men sa lab koelit, sa lab. daging 

 en salah toelang, waarvan de laatste de meest ernstige zijn (de .lavaansche tekst 

 noemt ze : pa tja Ij ad an angoelit, - andaging en - - ambaloeng). De termen zijn duidelijk. 



Over de termen t i d a r s a en 1 o k i k a werd reeds gesproken, cf. p. 1 34 — 135. 



Ouder K o n t a r a-M a n a w a wordt de reden opgegeven waarom de s ë r a t 

 toe toer door procedeerende partijen zelf moet worden opgemaakt, in tegenstelling 

 tot s. p i s a i d eu s. k ë u d e 1. 



De vier Sarasamoer t j a j a genoemde artikelen (men weet dat Sarasamuc- 

 caya de naam van een oud-Javaansch wetboek is, door Dr. Bkandes met de Radja Nistjaja 

 geïdentificeerd) bepalen, dat wie van beide partijen tijdens het proces zijn patih. 

 zijn vorst of' zijn djaksa door den dood komt te verliezen, daarmede ook van zelf 

 zijn zaak verliest: immers zoo iemand is »zijn steun kwijt" {hina poegerati, waarin 

 hina het Sanskrt hina in de bet. »misseud, ontberend, verloren hebbend. -zonder" is). 

 En wie tijdens het proces sterft, wordt gerekend het verloren te hebben. De termen 

 kanatalena, kalingganala en kalina pocra zijn alle met 't praefix ka (tegenwoordig 

 Jav. ke) gevormd. Lena of Una heeft hier de bet. van het Sanskrt pralina = ver- 

 dwenen, gestorven. 



De genoemde, vrij draconische bepalingen, worden aanmerkelijk verzacht dooi- 

 de (eerst thans, bij de samenstelling van de Pëpakem opgenomen ?) faciliteiten, ver- 

 meld p. 48 laatste alin. tot p. 49. 



Pag. 49 — 51. Hierna volgt het artikel uit de Oendang-oendang Mataram 

 over het »On der s eheij d" [jiisaJi = scheiding, afzondering, volgens den Jav. 

 tekst) tusschen Pradata enPadoe, waarover de Heer Roueeaer in Bijclr. 

 Kon. Inst. 6 X p. 113 en 138 sqq. uitvoerig gesproken heeft. De termen schijnen dui- 

 delijk : p a d o e is : het tegenover elkaar staan, vandaar twist, geschil ; in p r a d a ta (het 

 Sanskrt pradalla F) ligt wel het begrip van: overgeven, meedeelen, bekend maken; in 't 

 oud-Javaansch wordt het volgens Van der Tuuk gebezigd in de beteekenis van „ver- 

 tellen". Als rechtsterm kon het dus aanduiden : [bij den Vorst of den Rechter) een zaak 

 voorbrengen of aangeven (cf. in v. r>. Tuuk's Wdbk. angaturaken papradatan, bij een 

 vorst om Z. M.'s beslissing te hooren: de vorst vraagt: padu paran dènta wwat). 



In verband nu met den door Van Bloemen Waanders beschreven toestand 

 op Bali (o. c. p. 201 — 202), zal men wel mogen aannemen dat de hier bedoelde 

 padoe-zaken die kwesties zijn, welke hetzij door minnelijke schikking, hetzij dooi- 

 de mindere hoofden (desahoofden) mogen beslecht worden, terwijl dan met pradata- 

 zaken dezulke worden bedoeld, die bij een hoogere rechtbank in de hoofdplaats 

 (welke dan ook) moeten worden aangegeven (1). 



(l) Men vergelijke Rouffaeb o. c. p. 152 en de manier van procedeeren p. 1. In sommige nieuwere 

 Javaansche wetboeken, bv. in een mij toebehoorende Soerja-Alam, worden dertig- padoe- en dertig pra- 

 data-zaken genoemd (p a m ë g a t ingpradata tigangdasaprakara,en kang t r i d a s a p a d o e 

 pamëgate). In de „uitbeeldingen van processen'" vindt men op p. 72 de uitdrukking: „giniring ing padoe.'' 



