152 



dit madana bedoeld kan zijn, begrijp ik niet. Volgens 't Jav. TVdbk. zon er 

 »een klasse van lieden in Tjërbon" mee aangeduid worden. 



De » Rechtbank der Jaksa's" wordt hier weer fcarta genoemd: karta schijnt 

 in den lateren tijd op Java met djaltsa verward te zijn: op Bali duiden deze termen 

 nog verschillende functié'n aan (cf. p. 144 en 150). 



De Hollandsche verklaring van Said (sajjid) en Sari p (sjarief) is in overeen- 

 stemming met wat Dr. Snouck Hurgronje in de Atjèhers I p. 158. noot. daarover 

 opmerkte. Wong ngibadah en wong saleh zijn bekend genoeg, al verrast ons ook 

 het Hollandsche Padrie Jang Salieh met de bijgevoegde verklaring. 



In W ong war a n g i ('t Hollandsche Padrie Jang Waraing) is warangi aan 't 

 Arab. wara° (c,.) ontleend, dat beteekent: vroom zijn. zich onthouden van alles 



wat verboden of ongeoorloofd is. De term is dus practisch = ons »de tijneu ". 



Pag. 57 — 71. Het laatste, verreweg 't grootste gedeelte van dit hoofdstuk is 

 gewijd aan de »M i n d e r e lijfstraffelijke en geldbreukige z a e k e n". 

 dat zijn die zaken, welke niet — als de boven besprokene — voor de »Yierschaer der 

 Priesters'' doch of voor de burgelij ke rechtbank der djaksa's berecht, of onmiddel- 

 lijk door de mindere hoofden kunnen afgedaan worden. De Javaausche tekst van 

 het opschrift zegt zeer duidelijk : „Poenika prakawis sakalahing dosa kang dode hoekoem 

 pedjah, kant/ kaoekoem badanipoen kewala, poenapa malih kang dateng denda pidana 

 kentasa" (1), onderscheidt dus nadrukkelijk deze minder ernstige misdrijven en 

 vergrijpen, die slechts met lijfstraf, boete of verbanning gestraft worden, van de 

 op p. 54 — 56 genoemde zware doodmisdaden. welke door de parapangoeloe sekawan 

 behooren te worden berecht. 



De- straffen, die volgens de hier besproken artikelen kunnen worden op- 

 gelegd zijn : 



1°. Boete [denda), waarvan de hoegrootheid wordt uitgedrukt in realen 

 {re/a! of aria). Soms wordt onderscheiden een boete voor 't rijk en een boete 

 voor de djaksa's (p. 60). Hiertoe zou ook gerekend kunnen worden de verbeurte 

 van goederen (djarah, zie aantt. bij p. 53). 



2°. Geeseling (kasapué). die zwaar of licht kan zijn (p. 04 — 05). 



3°. Brandmerken (kaeljap). 



4°. Verzending in de ketting (kabirat ing paranlejan), levenslang ol 

 voor een bepaalden tijd (ngangge wawangen), p. 05 en 00. 



Van de boete dient onderscheiden te worden de pakolilt. de schadevergoe- 

 ding of schadeloosstelling voor den benadeelde, die. naast de boete, wordt 

 opgelegd in gevallen waarin benadeeling. schade heeft plaats gehad. De Heer Jonk eh 



i ü ë i.i 'J a ij i d a ii a k e n t a * a schijnt \\ el ecu staande uitdrukking te zijn. Pidana (S. pidana) 

 kan zoowel .straf in 't algemeen als lichamelijke straf, pijniging aanduiden. Kent a sa moet bier wel den 

 zin hebben van ..verbanning", maar etymologisch is het woord mij niet duidelijk, tenzij mag worden 

 aangenomen dat het eenvoudig 't woord ken tas is. niet een onder invloed van denda pidana 

 toegevoegde a. Zie echter ook Kawi-Bal. Wdbk. s. v. 



