154 



Manavadliarmacastra VIII, 280 en 287. Ook de uitdrukking patiba(n) djampi 

 vindt men daar. Biksa (8. bhiksa ?) van regel 1 begrijp ik niet. 



Pag. 59, 2e al. Boete opgelegd aan de kampoenggenooten van een 

 toovenaar (volgens den Holl. tekst: omdat zij daarvan hadden moeten kennis 

 geven). De Jav. tekst noemt behalve toovenaar (titijang sagéd aiteloeJi) ook nog 

 tjora (= spion? zie Kawi-Bal. VVdbk.). dat in de hier niet geheel juiste vertaling 

 niet opgenomen is. De kampoenggenooten worden solidair aansprakelijk gesteld, 

 hier dus nog een voorbeeld van wat Wllken adat tanggoengan noemt (ef. p. 37 art. 3). 

 De boete voor kampoenggenooten tevens familieleden is hooger dan voor niet- 

 fainilieleden. 



Pag. 59. 3e al. Boete op het uitrukken van grensteekens. Zie 

 Jonker art. 144. In de Indische wetboeken wordt een geheele paragraaf gewijd 

 aan kwesties |tusschen twee dorpen | over grensteekens (s'uiia). Zie Manavadharma- 

 castra VIII, 245 — 265. Zie ook beueden bij p. 106. 't Woord manik in deze betee- 

 kenis ken ik niet. 



Pag. 59, al. 4 en 5 eu p. 60 al. 1 . Boeten op onrechtmatige handelingen 

 tegenover een pandeling (sang/w!). Tegenover pandelingen is »verligting 

 van hun schuld" (oelange kasoedakaken), wat tegenover vrije lieden pakohh is. Over 

 't woord sang koel zie men Kawi-Bal. VVdbk. en de woordenlijst van De Nooy s.v. 

 Opmerkelijk is hier 't gebruik van pamadjikan. 



Ten slotte een indeeling der boeten in drie klassen, naar gelang 

 der grootte: in verband daarmee zijn ook de verwondingen in 3 klassen ingedeeld. 

 Zie Jonker art. 59. 61 en 230. Ook in de Adhigama wordt zulk een indeeling dei- 

 boeten in 3 klassen gevonden, zooals blijkt uit het citaat in den catalogus der 

 Hss. v. i). TüüK, lp. 1. 



I 'ag. 60. Na de boeten worden de p a k o 1 i h, de schadeloosstel- 

 lingen of schadevergoedingen besproken. 



p. 60 — 61 . Eerst : Vergoeding voor d ' o neer van slaen en 

 schelden, in 't Jav. pakolihipoen titijang katig djinamalan. Over djinamalan zie 

 boven bij p. 58. De Ind. Wetboeken behandelen beleedigingen als hier bedoeld 

 onder 't hoofd vakparus va. d. i. beleedigingen met woorden. Zie Manav. VIII 

 266—277 en Jonker art. 219—224 (in beide --de artt. 219—^14 bij Jonker 

 behooren tot het direct uit 't Sanskrt vertaalde gedeelde - wordt boete geëischt, 

 terwijl hier uitsluitend van pakolih sprake is). Ook de pakolih is verschillend al 

 naar gelang van den rang des beleedigden. De lijst daarvan geeft dus tegelijk een 

 overzicht van de titels der ambtenaren en hoofden. Krelini, dat ook op p. 109 

 genoemd wordt, en oendasara zijn mij van elders niet bekend. 



Typisch Javaansch is de hooge boete voor beleediging vande mis maakt e n. 

 daar dezen het speciale eigendom van den Vorst ziju. Men zie wat Dr. Brandes 

 daarover zegt in Tijdschr. Bat. Gen. XXXII p. 592- — 594 en daar geciteerde 



