I 



O I 



boeken bekende astadoesla (de 8 booswichten of misdadigers); uit de termen blijki 

 dat die inderdaad de kern van deze paragraat' vormen, maar tevens, dat in deze 

 lijst de hoofdschuldige, de doerdjana of doesta zelf. niet genoemd wordt, vandaar 

 dat de Holl. tekst hier slechts van » medeplichtige in 't quaad doen" spreekt. 



Jonker spreekt uitvoerig over deze astadoesta in zijn aant. bij art. 1 : »uit 

 de minder gewone vorming van eenige dezer termen -- zoo zegt hij op p. 164- zou 

 men kunnen besluiten dat ze niet rechtstreeks aan een Indische bron ontleend 

 zijn". Vgl. verder de corrupte (doka uit de Adhigama, door v. n. TuUK in zijn 

 Kawi-Bal. Wdbk. geciteerd s. v. astafdusta] : »hingcakah Ijoddekali bhoktnh bhodjekah 

 sakdljarakah (sahakdrüa), prüikah sldnadah Iralah" met de hier genoemde termen. 

 Op 't uit deze termen gemaakte verhaaltje in de Djoegoel Moeda vestigde Jonker 

 eveneens de aandacht. Zie verder nog Jonkeb art. 2 en 21 — 32, Bbandes, Oatal. 

 Ilss. V i). Tri k II p. 98—99, en Prof. Vbeede, Catal. p. 335. 



In de uitdrukking »kabiral ing paranlcjan Soeraltarta", is Soerakarta = 

 Djajakarta — Djakarta -= ons Jakatra, zooals Dr. Brandes bereids aantoonde in 

 Tijdsein-. Bat. Gen. XXXV11 (1894) p. 425 en 451. De bedoelde misdadigers 

 werden dus kettingjougeus bij de Compagnie. 



Paar. 67 -68. Vier articulen van Overlast en Moet wil. 



In de [ndische wetboeken is «geweldpleging". Sanskrt sdhnsa, een van de 

 IS rubrieken van zaken, die tot processen aanleiding geven (zie Mauavadh. VIII <i). en 

 is dus een gebeide paragraaf daaraan gewijd (ibid. VIII 344 — 351). Dat niet alle 

 wetboeken onder sabasa hetzelfde verstaan, zette Jonker uiteen in zijn aant. 

 bij art. 33. Tevens citeert hij uit de Naradasmrti een verdeeling van sahasa- 

 daden in •'! klassen, nl. die van den eersten, middelsten en hoogsten graad. Dat- 

 zelfde leert de Adhigama volgens een citaat in Kawi-Bal. Wdbk. s. v. sabasa. 

 waar genoemd worden pralhamasaliasa, madlijaniasakasa en tUlantasaltasa. voor elk van 

 welke graden verschillende boeten zijn vastgesteld, zie ook Jonker artt. 33- 42, 

 en de aant. bij 't laatste. 



Op grond van het bovenstaande mag worden aangenomen, dat het ma(ng)- 

 angsa-angsa van de eerste drie der vier hier besproken articulen door verknoejing uit 

 sahasa ontstaan is (misschien uit ma 4 sahasa, masa(h)asa, masa-asa, mangsa-angsa ?); 

 in nista ma(>icj)an<j.sa-an<jM beantwoordt nista aan 't zooeven geciteerde pmlhanw. 

 wat geen bezwaar geeft. 



Pasoemanger is zeer juist vertaald: zie sénger en soemêngeren in 't Jav. Wdbk. 



Wat de Javaansche wetboeken door a m o e k (k) ap o e n ggo e n g. d. i. »in 

 't wilde, als een dolleman verwoed aanvallen" aanduiden, is ongeveer betzelfde als. ot 

 een bijzonder soort van. 't Indische sahasa. Zie nuk beneden p. 90 en boven 

 p. 24. Of. Jonker artt. 38 en 39. 



Pag. 08. Y ij f ar t i C u Len van s 1 a e n e n s c h e 1 d en t u s s c h e n v r o u- 



