TWEEDE GEDEELTE. 



HOOFDSTUK I (p. 71—85). Diverse Uitbeeldingen van 

 Processen, n e e v e n s verscheidene wetten getrokken u i t d e 

 I 1 a p a k k u m J a j a L anka r a. 



De Hollandsche titel belooft te veel, want men vindt bier niet anders dan 

 »uitbeeldingen". Juister is de Javaansche titel: l;oedjaning titijang ngnpaben hang 

 dados pangnnggc. verbalen van processen, die | als voorbeelden of antecedenten] gebruikt 

 worden |bij de rechtspraak |. 



Over verschillende redacties van de Djaja Lëngkara maakte Dr. Brandes 

 eenige opmerkingen in zijn meergemelde Nota (Not. Bat. Gen. 1894 p. 54); den 

 inhoud van een aldus genoemd wetboek bespreekt Prof. Vreede in zijn Catalogus 

 p. .338: in het Leidsche H.S. schijnen de » Uitbeeldingen" evenwel niet voor te komen. 



Over het voorkomen, den oorsprong en de bedoeling van verhalen als deze 

 » Uitbeeldingen" werd in de Inleiding (p. 125 — 126) reeds het een en ander opgemerkt. 



De oudste oucl-Javaansche wetboeken bestonden uit aan de Indische dharma- 

 castra's ontleende eloka's (epische strophen, verzen in het cloka-metrum) met Javaansche 

 paraphrase. In die eloka's werden dikwijls categorieën van misdadigers met korte 

 termen aangeduid, welke dan in de Javaansche paraphrase verklaard werden. Zulke 

 Sanskrt termen, eigenlijk soortnamen, konden voor de Javanen van later tijden, die 

 ze als ivoorden niet goed meer begrepen, het karakter van eigennamen aannemen. 

 En nu schijnt men in dien lateren tijd verhaaltjes van gepleegde misdaden en van 

 de daaruit gevolgde procedure te hebben verzonnen, waarin aan elk der optredende 

 personen een naam werd gegeven, die de misdaad aanduidde waarvan hij of zij in 

 dat verhaaltje als de bedrijver, of als het slachtoffer, werd voorgesteld. 



Zulke verhaaltjes, waarin ook duidelijk de afloop van het proces, d. i. de 

 opgelegde straf werd aangegeven, konden dus dienst doen eensdeels als heugverhaal 

 (cf. ons: heugvers), om de oude wetenschappelijke, juridische [Sanskrt] termen 

 te onthouden, anderdeels als voorbeelden voor de rechters, waaruit zij konden opmaken 

 hoe bepaalde moeilijke gevallen moesten gevonnisd worden, als antecedenten dus (1). 



Op deze wijze zijn ongetwijfeld de eerste juridische verhaleu ontstaan. In de 

 I )joegoel-Moeda worden er nog eenige gevonden, die zich onmiddellijk als ouderwetsch, 

 als echt doen kennen, omdat de namen der optredende personen, aaneengevoegd. de 

 oorspronkelijke Sanskrt-cloka die tot 't verhaal aanleiding gaf vormen, zij 't ook 

 met vele fouten. Dr. Jonkeh heeft op twee der merkwaardigste reeds de aandacht 

 gevestigd, nl. op dat van de astadoesta (zie boven p. 157) en dat van de atatavï 



(.1) Men clenke aan den <>ofc i>ij ons y.no bloeienden antecedentcn-cultus ! 



