15 



In het gebergte is het gedurende het geheele jaar aanmerkelijk koeler dan 

 aan de Noordkust. 



Ik nam. b. v. te Lahoeroes (569 meter) in de maand Juli meermalen de 

 volgende temperaturen waar, t. w. : om 6 uur v. m (31° a 62°, 's middags om 

 12 uur 78° — 80o, om 5 uur n. m. + 65», en in de maand October: om 6 uur 

 v. m. 65°, 's middags om 12 uur 83°, om 6 uur n. m. 73<>, om 10 uur n. m, G9o 

 (alles volgens Fahrenheit). 



In de binnenlanden is het over 't algemeen vrij gezond; dit kan van de 

 streken aan de Noordkust, vooral ook van Atapoepoe, niet getuigd worden. Hier 

 toch behooren koortsen, waaronder dikwijls kwaadaardige, lang niet tot de 

 zeldzaamheden. 



Atapoepoe is dan ook beslist ongezonder dan Koepang. Opgaven die het 

 tegendeel moeten bewijzen, zijn aan de sterfgevallen onder de vroegere bezettingen 

 dier beide plaatsen ontleend en geven geen juiste voorstelling van den toestand 

 omdat ernstige zieken van Atapoepoe naar Koepang werden getransporteerd en 

 daar dikwijls stierven, waardoor de ongezondheid van eerstgenoemde plaats voor 

 een deel op rekening van de laatstgenoemde kwam te staan. 



HOOFDSTUK V. 



INDEELING VAN DE ONDERAFDEELING BELOE 

 VOLGENS TAAL EN HADAT; NAAM. 



Zooals wij reeds gezien hebben, heeft het eiland Timor een laogwerpigen, 

 aan de beide uiteinden min of meer toegespitsten vorm en loopt zijn lengteas in 

 de richting Z. W. — N. O. 



In het Beloeneesch of Midden-Timoreesch noemt men het geheele eiland 

 rai-Timoer van rai:=land, Timoer =r oostelijk en zijne bewoners emma Timoer 

 (emma = mensch). Hoe men er toe gekomen is het dien naam te geven, zullen 

 wij in het volgende hoofdstuk ophelderen. 



De Noord-Oostelijke helft van het eiland behoort den Portugeezen (malai- 

 moetien, van malai = vreemdelingen en moetien := wit, vermoedelijk zoo genoemd 

 omdat zij er een lichtgekleurde vlag, een bandela moetien op na houden), de 

 Zuid- Westelijke aan de Nederlanders (malai metan, van malai = vreemdeling, 

 metan = zwart, zoo genoemd omdat de Hollandsche vlag, de bandela metan, don- 

 kerder gekleurd is). 



Beide helften zijn tamelijk wel gelijk van grootte. De Nederlandsche helft 



